علائم بیماری سل چیست؟

سل (TB) یک بیماری عفونی جدی است و علائم سل، عمدتا ریه‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. هنگام سرفه و عطسه، ممکن است قطراتی در هوا پخش شده و باکتری‌های بیماری سل از فردی به فرد دیگر سرایت کنند.  این بیماری در کشورهای توسعه یافته نادر بود اما عفونت‌های سل در سال 1985، تا حدی به دلیل ظهور HIV، ویروسی که باعث ایدز می‌شود، افزایش یافت. HIV سیستم ایمنی فرد را ضعیف می‌کند، بنابراین فرد بیمار توانایی مقابله با میکروب سل را ندارد.

بسیاری از سویه‌های سل در برابر داروهایی که برای درمان بیماری استفاده می‌شوند مقاوم هستند. افرادی که به این بیماری مبتلا هستند برای رفع عفونت و جلوگیری از مقاومت باکتری‌ها در برابر داروهای آنتی بیوتیکی باید به مدت چند ماه از انواع داروها استفاده کنند. در همین راستا، در این مطلب به بررسی علائم سل، انواع سل، عوارض این بیماری و روش‌های پیشگیری و درمان سل در منزل می‌پردازیم.

HIV و علائم سل

اگرچه بیماری سل بیش از هر قسمتی به ریه‌ها آسیب می‌زند اما ممکن است سایر قسمت های بدن شما از جمله مغز و ستون فقرات را نیز تحت تاثیر قرار دهد. در اکثر افرادی که سیستم ایمنی سالمی دارند این موضوع مشکلی ایجاد نمی‌کند. چون شما ممکن است میکروب سل را در بدن خود داشته باشید و خودتان بیمار نشوید یا بیماری را به دیگران منتقل نکنید.

اما برای فردی که HIV مثبت دارد، این موضوع متفاوت است. هنگامی که سیستم ایمنی بدن شما ضعیف باشد، میکروب‌های سل به راحتی تکثیر شده و علائم سل ظاهر می‌شود. افرادی که هم به HIV و هم به سل مبتلا هستند، حداقل 10 برابر بیشتر احتمال دارد که به سل فعال مبتلا شوند؛ به خصوص زمانی که تعداد CD4 آنها زیر 200 باشد. صرف‌نظر از تعداد CD4 شما، داشتن هر دو عفونت به معنای ابتلا به ایدز، مرحله پیشرفته HIV، است. در سراسر جهان، سل عامل اصلی مرگ و میر افراد مبتلا به HIV است.

اقدامات لازم برای پیشگیری از این عفونت فرصت‌طلب و آزمایش و درمان آن بخش مهمی از زندگی افراد مبتلا به HIV است. این اقدامات نه تنها علائم سل را کنترل می‌کند، بلکه مانع از آسیب بیشتر به سیستم ایمنی بدن شما می‌شود.

 

انواع سل و علائم سل

اگرچه بدن شما ممکن است حاوی باکتری‌هایی باشد که باعث سل می‌شوند، سیستم ایمنی بدن شما معمولاً می‌تواند از بیمار شدن شما جلوگیری کند. به همین دلیل، پزشکان، سل را به انواع مختلفی تقسیم کرده و آنها را با یکدیگر متفاوت می‌دانند. اما انواع سل کدامند؟

 

بیماران عزیز از این پس می توانید با مراجعه به بخش ویزیت آنلاین، براحتی معاینه و سوالات خود را از دکتر مهسا موسوی فوق تخصص بیماری های ریوی بپرسید.

سل نهفته

شما عفونت سل دارید، اما باکتری‌های بدن شما غیرفعال هستند و هیچ علامتی ظاهر نمی‌شود. سل نهفته که به آن سل غیر فعال یا عفونت سل نیز می‌گویند، مسری نیست. سل نهفته ممکن است به سل فعال تبدیل شود، بنابراین درمان آن، مهم است.

سل فعال

سل فعال که به آن بیماری سل نیز می‌گویند، شما را بیمار می‌کند و در بیشتر موارد می تواند به دیگران سرایت کند. این نوع سل ممکن است هفته‌ها یا سال‌ها پس از عفونت با باکتری سل رخ دهد. از نشانه‌ها و علائم سل فعال می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
•    سرفه کردن فرد بیمار تا سه هفته و حتی بیشتر
•    سرفه خونی یا مخاطی
•    درد در قفسه سینه، تنگی نفس یا سرفه کردن
•    کاهش وزن ناخواسته
•    خستگی
•    تب
•    عرق شبانه
•    لرز
•    کاهش اشتها
علاوه بر این، سل ممکن است  به سایر قسمت‌های بدن از جمله به ستون فقرات، کلیه‌ها یا مغز آسیب برساند. هنگامی که سل در قسمتی خارج از ریه شما ظاهر شود، نشانه‌ها و علائم سل بسته به اینکه چه اندام‌هایی درگیر شده‌اند متفاوت خواهند بود. به عنوان مثال، وقتی سل، ستون فقرات را درگیر کند با علائمی چون کمردرد همراه خواهد بود. اما وقتی به کلیه‌ها حمله کند علائمی چون ایجاد خون در ادرار ظاهر می‌شوند.

عوارض علائم سل و بیماری سل

عدم درمان علائم سل و خود بیماری، مرگبار و کشنده خواهد بود. سل فعال درمان نشده معمولا به ریه‌ها و در برخی سایر قسمت‌های بدن شما آسیب می‌رساند. عوارض رایج بیماری سل عبارتند از:
درد ستون فقرات: کمردرد و سفت شدن آن از عوارض رایج بیماری سل هستند.
آسیب به مفاصل: آرتریت ناشی از سل (آرتریت سلی) معمولا باسن و زانو را درگیر می‌کند.
تورم غشاهای پوشاننده مغز شما (مننژیت): این عارضه باعث سردرد دائمی یا متناوب شده و تا چند هفته ادامه داشته و تغییرات ذهنی احتمالی را ایجاد می‌کند.
مشکلات کلیوی یا کبدی: کبد و کلیه‌ها با فیلتر کردن باعث خروج و دفع مواد زائد و ناخالصی‌ها از جریان خون می‌شوند. اما بیماری سل عملکرد آنها را مختل می‌کند.
اختلالات قلبی: در موارد نادر، بیماری سل، بافت‌هایی که قلب شما را احاطه کرده‌هند، آلوده نموده و باعث التهاب و تجمع مایعات می‌شود که ممکن است در توانایی قلب برای پمپاژ موثر اختلال ایجاد کند. این وضعیت که تامپوناد قلبی نام دارد کشنده است.

 

علل اصلی بروز علائم سل و ابتلا به بیماری سل

اگرچه بیماری و علائم سل مسری است، اما انتقال آن آسان نیست. اگر فردی که با آن زندگی یا کار می‌کنید به سل مبتلا است بیشتر احتمال دارد به این بیماری مبتلا شوید تا زمانی که صرفا برای چند دقیقه یک رهگذار یا غریبه را ببینید و با او گفتگو کنید. اکثر افراد مبتلا به سل فعال که حداقل دو هفته از درمان دارویی مناسب برخوردار بوده‌اند، دیگر مسری نیستند.

 

دکتر مهسا موسوی، فوق تخصص بیماری های ریه و آسم

دارای بورد فوق تخصصی، عضو انجمن متخصصان ریه اتحادیه اروپا و ایران

لازم به ذکر است که خدمات اسپیرومتری، برونکوسکوپی، تست خواب و توراسنتز مایع پلور(کشیدن آب ریه) توسط پزشک انجام میشود

جهت هماهنگی با مطب تماس بگیرید

آدرس مطب : مشهد- میدان ده دی-خیابان رازی غربی- بین راضی 8 و 10- ساختمان پزشکان آریا – مطب دکتر مهسا موسوی

شماره تماس : 38584681-051