پنوموتوراکس آسیب زا
پنوموتوراکس، که معمولاً به عنوان ریه در حال تخریب شناخته می شود، می تواند تجربه دردناک و نگران کننده ای باشد. در بدن فرد سالم، ریه ها در قفسه سینه قرار دارند. پنوموتوراكس در اثر ورود هوا به فضای بین دیواره قفسه سینه و ریه، به نام فضای پلور رخ می دهد. این هوا به بیرون ریه فشار می آورد و باعث فروپاشی آن می شود ممکن است عملکرد ریه از بین برود، اما بیشتر اوقات تنها بخشی از آن فرو می ریزد و می تواند به قلب فشار بیاورد و باعث بروز علائم دیگری شود. عوامل مختلفی می توانند باعث پنوموتوراکس و بروز علائم مختلفی شوند. پزشکان می توانند در تشخیص و درمان پنوموتوراکس کمک کنند.
انواع پنوموتوراکس
پنوموتوراکس آسیب زا
پنوموتوراكس آسیب زا بعد از وقوع نوعي آسيب به سينه يا ديواره ريه رخ مي دهد. این اختلال می تواند از یک صدمه جزئی و یا شدید ناشی شود. تروما می تواند به ساختار قفسه سینه آسیب برساند و باعث نشت هوا در فضای پلور شود.
نمونه هایی از صدمات که می تواند باعث ایجاد نوع آسیب زا شود عبارتند از:
شکستگی دنده ها
یكی از متداول ترین علت هایی كه می تواند باعث پنوموتوراکس آسیب زا شود، شکستگی دنده می باشد.
قسمت های تیز استخوان شکسته شده می تواند دیواره قفسه سینه را سوراخ کرده و به بافت ریه آسیب برساند. علل دیگر این اختلال شامل صدمات ورزشی، تصادفات رانندگی و زخم های سوراخ کننده ریه و یا ضربات ناگهانی می باشند.
ضربه سخت به قفسه سینه
پنوموتوراکس ضربه ای، در صورت وجود زخم در قفسه سینه ایجاد می شود. این امر در افرادی که صدمات ناشی از انفجار را تجربه کرده اند، شایع است.
برخی از اقدامات پزشکی ممکن است منجر به پنوموتوراکس آسیب زا شوند.
قرار دادن سوزن در ریه می تواند منجر به پنوموتوراکس شود. پزشکان اغلب افراد را تحت نظر قرار می دهند تا بعد از این روش ها علائم اولیه را کنترل کنند. تغییر فشار هوا در حین غواصی یا کوهنوردی می تواند باعث ایجاد پنوموتوراکس آسیب زا شود. غواصان برای جلوگیری از پنوموتوراکس باید در زیر آب احتیاط کنند. هنگامی که غواصان از یک مخزن هوای فشرده تنفس می کنند، فشارهای مختلفی از آب و هوا را تحمل می کنند. نیروی این فشارهای مختلف می تواند باعث آسیب به ریه ها شود.
تغییر ارتفاع می تواند منجر به ایجاد حباب های هوا در ریه و سپس پارگی ریه ها شود. درمان سریع پنوموتوراکس به دلیل تروما بسیار مهم است. علائم آن اغلب شدید است و می تواند در بروز عوارض احتمالی باعث ایست قلبی، نارسایی تنفسی، شوک و مرگ شوند.
پنوموتوراکس غیرترومایی
این نوع پنوموتوراکس از آسیب ناشی نمی شود. خودبخود اتفاق میفتد، به همین دلیل از آن به عنوان پنوموتوراکس خودبخود نیز یاد می شود.
دو نوع اصلی پنوموتوراکس خودبخودی وجود دارد، که عبارتند از:
پنوموتوراکس اولیه خودبخودی
پنوموتوراکس اولیه خودبخودی (PSP) در افرادی که سابقه بیماری ریوی شناخته شده ای ندارند، رخ می دهد. این بیماری اغلب در مردان جوان، قد بلند و لاغر شایع است. اگر هوا بین ریه و دیواره قفسه سینه قرار بگیرد، می تواند باعث تخریب خود به خودی ریه شود.. علت اصلی PSP ناشناخته است.
عواملی که می توانند خطر پنوموتوراکس اولیه خود به خودی را افزایش دهند شامل موارد زیر است:
- مردان قد بلند
- افراد ۱۵ تا ۳۴ ساله
- سابقه خانوادگی پنوموتوراک
- مصرف سیگار، تنباکو و یا حشیش
مهمترین عامل خطر مرتبط با PSP، استعمال دخانیات است.
یک بررسی در ژورنال پزشکی BMJ نشان داده است، مردانی که سیگار می کشند ۲۲ برابر بیشتر از افراد غیر سیگاری احتمال دارد به PSP مبتلا شوند. در بین زنان سیگاری افراد احتمال ابتلا به PSP تا 9 برابر بیشتر است.
پنوموتوراکس اولیه خودبخودی معمولاً کشنده نیست.
بیماران عزیز از این پس می توانید با مراجعه به بخش ویزیت آنلاین، براحتی معاینه و سوالات خود را از دکتر مهسا موسوی فوق تخصص بیماری های ریوی بپرسید.
پنوموتوراکس خودبخودی ثانویه
پنوموتوراکس خودبخودی ثانویه (SSP) در سالمندان با سابقه بیماری های ریوی بیشتر دیده می شود. پنوموتوراکس ثانویه خودبخودی (SSP) می تواند در اثر انواع بیماری ها و اختلالات ریه ایجاد شود. SSP علائم جدی تری نسبت به PSP دارد و احتمالاً باعث مرگ می شود.
بیماری های ریه که ممکن است خطر ابتلا به پنوموتوراکس ثانویه را افزایش می دهد شامل موارد زیر است:
- آسم شدید
- سارکوئیدوز
- فیبروز ریوی
- فیبروز کیستیک
- بیماری انسداد مزمن ریوی (COPD)
- سرطان ریه و سارکوم های مربوط به ریه ها
- عفونت های ریه مانند سل و انواع خاصی از ذات الریه
برخی از اختلالات بافت همبند همچنین می تواند باعث SSP شود. این اختلالات عبارتند از:
- سندرم مارفان
- روماتیسم مفصلی
- اسکلروز سیستمیک
- اسپوندیلیت آنکیلوزان
- سندرم ایلرز – دانلوس
در شرایط خاص، کودکان در معرض خطر SSP قرار دارند.
علل SSP در کودکان شامل موارد زیر است:
- سرخک
- اکینوکوکوز
- ناهنجاری های مادرزادی
- استنشاق یک شی خارجی
همچنین اگر یکی از اعضای خانواده شما مبتلا به SSP باشند، خطر ابتلا شما به این بیماری بیشتر است.
تنش پنوموتوراکس
هر یک از انواع بیماری می تواند به یک پنوموتوراکس تنش تبدیل شوند. تنش پنوموتوراکس در اثر نشتی در فضای پلور ایجاد می شود. در هنگام تنفس، هوا به درون فضای پلور نشت می کند و به دام میفتد اما در حین بازدم آزاد نمی شود. این روند منجر به افزایش فشار هوا در فضای پلور می شود که خطرناک است و نیاز به درمان فوری دارد.
عوامل خطر پنوموتوراکس
فاكتورهای خطر برای پنوموتوراكس آسیب زا و خود به خودی متفاوت هستند.
عوامل خطر برای پنوموتوراکس آسیب زا شامل موارد زیر است:
- سابقه درگیری های خشونت آمیز
- تصادف رانندگی اخیر یا سقوط از ارتفاع
- ورزش های خشن سخت، مانند فوتبال یا هاکی
مهمترین عامل خطر ابتلا به SSP این است که فرد قبلاً به بیماری ریوی مبتلا شده بود.
علائم پنوموتوراکس
- علائم اصلی پنوموتوراکس درد ناگهانی قفسه سینه و تنگی نفس است.
- علائم پنوموتوراكس در ابتدا به سختی قابل تشخیص هستند و ممکن است با علائم سایر بیماری ها اشتباه گرفته شوند.
علائم پنوموتوراکس می تواند از خفیف تا شدید متغیر و شامل موارد زیر باشند:
- تنگی نفس
- گیجی یا سرگیجه
- افزایش ضربان قلب
- کبودی پوست یا لب
- درد شدید هنگام تنفس
- تنفس سریع و پی در پی
- از دست دادن هوشیاری یا اغما
- فشار در سینه که با گذشت زمان بدتر می شود.
- درد قفسه سینه، که ممکن است در یک طرف شدیدتر باشد.
برخی از موارد پنوموتوراکس تقریباً هیچ علامتی ندارند و فقط با اشعه ایکس یا نوع دیگری از اسکن قابل تشخیص هستند. برخی دیگر نیاز به مراقبت های پزشکی فوری دارند.
کسی که علائم فوق را تجربه کرده، باید با پزشک تماس بگیرد و یا به دنبال کمک فوری پزشکی باشد.
دکتر مهسا موسوی، فوق تخصص بیماری های ریه و آسم
دارای بورد فوق تخصصی، عضو انجمن متخصصان ریه اتحادیه اروپا و ایران
لازم به ذکر است که خدمات اسپیرومتری، برونکوسکوپی، تست خواب و توراسنتز مایع پلور(کشیدن آب ریه) توسط پزشک انجام میشود
جهت هماهنگی با مطب تماس بگیرید
آدرس مطب : مشهد- میدان ده دی-خیابان رازی غربی- بین راضی 8 و 10- ساختمان پزشکان آریا – مطب دکتر مهسا موسوی
شماره تماس : 38584681-051