بیماری نارکولپسی یا حمله خواب چیست؟
نارکولپسی نوعی اختلال خواب نادر است که سیستم عصبی را تحت تاثیر قرار میدهد و باعث برهم خوردن الگوی طبیعی خواب میشود. این بیماری تقریبا یک نفر از هر ۲ هزار نفر را مبتلا میکند.
علائم حمله خواب معمولا بین سنین هفت تا ۲۵ سالگی و در اغلب موارد در اواسط دوران نوجوانی آغاز میشود. اما بیماری با تاخیر تشخیص داده میشود و ممکن است با سایر مشکلات سلامتی اشتباه گرفته شود.
این بیماری با خوابآلودگی شدید در طول روز و حملات ناگهانی خواب یا میل غیر قابل کنترل به خوابیدن همراه است. همچنین خواب شبانه را دچار اختلال کرده و آن را تکهتکه یا ناپیوسته میکند.
این بیماری بهخودیخود خطرناک نیست، اما میتواند به حوادث مختلف یا آسیبدیدگی منجر شود. علاوه بر این، افراد مبتلا به آن ممکن است به دلیل خوابآلودگی در حفظ شغل، موفقیت تحصیلی یا برقراری و حفظ روابط اجتماعی با چالش روبهرو شوند.
انواع نارکولپسی یا حمله خواب
نارکولپسی به ۲ نوع اصلی تقسیم میشود:
- نوع یک: شایعترین نوع بیماری بوده و با علامتی به نام کاتاپلکسی (از دست دادن ناگهانی کنترل عضلات) همراه است. افراد مبتلا به نارکولپسی نوع یک به دلیل کاهش هیپوکرتین در مغز در طول روز دچار خوابآلودگی شدید و حملات کاتاپلکسی میشوند.
- نوع ۲: در این نوع بیماری، سطح هیپوکرتین در مغز طبیعی باقی میماند و بیماری بدون کاتاپلکسی بروز میکند.
علائم نارکولپسی یا حمله خواب
شدت و دفعات بروز علائم نارکولپسی میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. در ادامه به شایعترین علائم اشاره میکنیم:
۱. خوابآلودگی شدید در طول روز
تقریبا همه افراد مبتلا به این بیماری در طول روز دچار خوابآلودگی مفرط هستند؛ به طوری که ناگهان احساس نیاز شدید و غیر قابل کنترل به خواب پیدا میکنند و برای انجام فعالیتهای روزمره دچار مشکل میشوند.
۲. کاتاپلکسی
کاتاپلکسی که به ضعف ناگهانی عضلات اطلاق میشود معمولا صورت، گردن و زانوها را تحت تاثیر قرار میدهد. بعضی از افراد فقط ضعف خفیف مانند افتادن سر یا فک را تجربه میکنند، اما بعضی دیگر ممکن است به زمین بیفتند. این ضعف موقتی است و کمتر از ۲ دقیقه طول میکشد، اما میتواند باعث زمین خوردن و حوادث دیگر منجر شود.
خنده و احساسات شدید مانند هیجان یا ترس از محرکهای بروز کاتاپلکسی هستند. دفعات بروز این مشکل در افراد مختلف متفاوت است و میتواند از چند بار در روز تا یک بار در سال متغیر باشد.
۳. اختلال در تنظیم خواب با حرکات سریع چشم
در چرخه طبیعی خواب، فرد ابتدا وارد مراحل اولیه خواب میشود و سپس به مراحل عمیقتر میرسد. در این مراحل است که خواب REM، یعنی مرحلهای که در آن حرکات سریع چشم، رویاهای واضح و فلج عضلانی رخ میدهد، آغاز میشود.
معمولا حدود ۶۰ تا ۹۰ دقیقه طول میکشد تا خواب REM شروع شود. اما در افراد مبتلا به نارکولپسی این مرحله حدود ۱۵ دقیقه پس از شروع خواب آغاز میشود و حتی ممکن است در طول ساعات بیداری هم تکرار شود.
۴. فلج خواب
فلج خواب وضعیتی است که در آن فرد هنگام به خواب رفتن یا بیدار شدن توانایی حرکت یا صحبت کردن را از دست میدهد. این علامت ممکن است از چند ثانیه تا چند دقیقه طول بکشد، اما پس از پایان آن، فرد به طور کامل توانایی حرکت و تکلم را به دست میآورد.
۵. رفتارهای خودکار
فرد مبتلا به نارکولپسی ممکن است پس از به خواب رفتن در حین انجام فعالیتهایی مانند غذا خوردن، رانندگی یا کارهای روزمره دچار نوعی خواب پریشی شود و بدون آگاهی برای چند ثانیه یا چند دقیقه به همان فعالیت ادامه دهد. برای مثال، ممکن است بدون اینکه متوجه باشد به رفتارهایی مانند راه رفتن در خواب ادامه دهد یا همچنان به رانندگی بپردازد.
۶. توهم
افراد مبتلا به نارکولپسی گاهیاوقات در حین فلج خواب یا حتی بدون آن دچار توهم میشوند. برای مثال، ممکن است تصور کنند غریبهای را در اتاق خواب میبینند، در حالی که واقعا کسی آنجا نیست.
عوارض نارکولپسی
عوارض اختلال حمله خواب عبارتاند از:
- مشکلات سلامت روان: افراد مبتلا به این بیماری اغلب دچار افسردگی و اضطراب میشوند. با این حال، مشخص نیست که آیا این مشکلات از علائم خود نارکولپسی هستند یا به دلیل کاهش کیفیت زندگی رخ میدهند.
- مشکلات اجتماعی: زندگی اجتماعی فرد ممکن است به دلیل خوابآلودگی شدید و کاتاپلکسی تحت تاثیر قرار بگیرد. برای مثال، احتمال دارد بیدار ماندن در طول گردهماییهای اجتماعی برایش دشوار باشد یا هنگام خنده کنترل عضلات خود را از دست بدهد.
- افزایش وزن: بسیاری از افراد مبتلا به حمله خواب به دلیل کاهش سطح فعالیت بدنی یا کند شدن متابولیسم دچار اضافه وزن هستند.
- خودکشی: در یک مطالعه مشاهده شد که افراد مبتلا به حمله خواب بیشتر از دیگران در معرض خطر خودکشی قرار دارند.
علاوه بر این، شواهد نشان میدهد که بین حمله خواب و حمله پانیک ارتباط وجود دارد. علائم نارکولپسی از جمله خوابآلودگی شدید در طول روز، فلج خواب و کاتاپلکسی همگی میتوانند باعث ایجاد استرس در فرد شده و به بروز یا تشدید حملات پانیک منجر شوند.
دکتر مهسا موسوی، فوق تخصص بیماری های ریه و آسم
دارای بورد فوق تخصصی، عضو انجمن متخصصان ریه اتحادیه اروپا و ایران
لازم به ذکر است که خدمات اسپیرومتری، برونکوسکوپی، تست خواب و توراسنتز مایع پلور(کشیدن آب ریه) توسط پزشک انجام میشود
جهت هماهنگی با مطب تماس بگیرید
آدرس مطب : مشهد- میدان ده دی-خیابان رازی غربی- بین راضی 8 و 10- ساختمان پزشکان آریا – مطب دکتر مهسا موسوی
شماره تماس : 38584681-051