علت ایجاد آلرژی فصلی چیست؟

تقریبا بیشتر ما با تغییرات فصل و شروع گرده افشانی گل ها و درختان دچار علائم آبریزش بینی و عطسه شده ایم، برای شما هم اتفاق افتاده است؟ بله به این حالت حساسیت فصلی یا Seasonal sensitivity می گویند که ناشی از فعالیت بیشتر و حتی در برخی موارد شدیدتر سیستم ایمنی بدن می باشد، زمانی که سیستم ایمنی ایمنی گرده گل ها، اسپور یا تخم هاگ های قارچ ها، ویروس ها و حتی باکتری ها را به عنوان عامل بیگانه شناسایی کند و با آن ها با واکنش های پیچیده ایمنی مانند تولید ترشح هیستامین ها برخورد کند می گویند شخص دچار حساسیت یا آلرژیر شده است، اگر این آلرژی نزدیک به تغییرات فصلی مثلا از زمستان به بهار باشد می گویند فرد دچار علائم حساسیت فصلی شده است که به آن آلرژی فصلی نیز می گویند،

حساسیت فصلی چیست؟

حساسیت فصلی یا آلرژی فصلی که با نام انگلیسی Seasonal sensitivity نیز شناخته می شود به مجموعه واکنش های سیستم ایمنی بدن می گویند که به دنبال وارد شدن ماده آلرژن (حساسیت زا) به بدن ایجاد می شود، معمولا آلرژن ها پاتوژن نیستند یعنی سبب بیماری نمی شوند و فقط سبب تحریک گیرنده های آنتی ژنی سطح سلول های بدن و شروع علائم حساسیت می گردند، به دنبال ورود گرده گل ها در دوره تولید مثل در فصل بهار، ورود اسپور های هاگ های قارچ ها و یا نیش پشه و حشرات به بدن ما شاهد تولید هیستامین ها به عنوان تحریک کننده هایی که سبب پاکسازی و رقابت بر سر آنتی ژن های سلول های بدن هستند خواهیم بود، با تولید و ترشح هیستامین بدن دچار علائمی نظیر عطسه، سرفه، خارش، قرمزی و یا سوزش می گردد، هر یک از علائم نامبرده را می توان شروع یک زنجیره التهابی و حساسیتی دانست که باید سریعا با آن ها مقابله نمود.

علت ایجاد آلرژی فصلی چیست؟

علت ایجاد آلرژی فصلی آلرژن ها هستند، آلرژن ها به ماده هایی می گویند که می توانند سبب تحریک سیستم ایمنی و شروع علائم آلرژیک گردند، از مهم ترین علت ایجاد آلرژی فصلی (حساسیت فصلی) می توان به موارد زیر اشاره نمود:

1. گرده گل ها و درختان
2. اسپور هاگ ها
3. نیش حشرات
4. آلودگی ها
5. دود
6. بوی نامطبوع
7. ویروس ها، قارچ ها، انگل ها و باکتری ها به عنوان آلرژن های پاتوژن

علائم عمومی حساسیت فصلی چگونه قابل تشخیص است؟

به دنبال بروز علائم آلرژیک ناشی از ورود عوامل حساسیت زا ما شاهد علائمی از حساسیت فصلی خواهیم بود که باید همگی آن ها را بشناسیم، به صورت عمومیعلائم  حساسیت فصلی به اشکال زیر بروز می کند:

1. آبریزش بینی
2. خارش چشم
3. خارش پوست
4. خشک شدن مخط دهان و گل
5. سوزش چشم
6. سرفه
7. عطسه
8. تشدید آسم
9. افزایش مخاط بینی و دهان
10. تنگی نفس

علائم سیستمیک حساسیت فصلی به صورتی ظاهر می شود؟

اما به طور کلی حساسیت فصلی می تواند با علائم سیستمیک نیز همراه باشد که شناخت هریک در تعیین اینکه آیا دچار علائم آلرژی فصلی شده ایم یا خیر تاثیرگذار است، از مهم ترین علائم سیستمیک حساسیت فصلی می توان به موارد زیر اشاره نمود:

حساسیت فصلی پوستی

یکی از مهم ترین علائم حساسیت فصلی را می توان به حساسیت های پوستی اشاره داشت، حساسیت های پوستی معمولا به دلیل گزش و نیش حشرات ایجاد می شود که از مهم ترین اقسام آن می توان به: درماتیت تماسی، اگزما، کهیر و آنژیوادم اشاره نمود.

 

حساسیت فصلی خارش بدن

خارش بدن نیز یکی دیگر از علائم سیستمیک آلرژی فصلی به حساب می آید که ناشی از تحریک و تولید هیستامین ها ایجاد می شود، در این حالت قسمتی از پوست بدن یا چشم دچار خارش می شود که با ادامه دار شدن این حالت می توان شاهد آسیب به اپیدرم پوست باشیم، اگر خارش های مداوم سطح پوست افزایش یابد می توانیم سبب بروز علائمی نظیر اگزمای پوستی نیز در آینده نزدیک باشیم.

حساسیت فصلی آبریزش بینی

گیرنده های بویایی و سلول های داخل نازال کویتی Nasal cavity دارای آنتی ژن های مخصوص هستند که اگر آلرژنی وارد این مجرا شود می توانند تحریک و سبب تولید آنتی هیستامین ها گردند که این زنجیره علائم در نهایت سبب بروز آبریزش از بینی شود.

حساسیت فصلی عطسه

عطسه نیز از دیگر علائم حساسیت فصلی است که به علت تحریک گیرنده های بینی ایجاد می شود، زمانی که آلرژن ها به داخل تیغه و حفره بینی وارد شوند می توانند با آنتی ژن ها (گیرنده های سطح سلول های بینی) مچ شوند و از آن جایی که از عوامل بیگانه در بدن به حساب می آیند سبب تحریک تولید هیستامین ها و بروز علائم عطسه در فرد می گردند.

آلرژی ریه

آلرژیر آلرژی ریه نیز از دسته دیگر انواع آلرژی فصلی به حساب می آید که به دلیل تحریک آلوئول ها (اتاقک های تنفسی) تحتانی ایجاد می شود، بسیاری از افراد با دچار به علائم آلرژی فصلی تصور می کنند که دچار آسم asthma  شده اند، معمولا آلرژی ریه به دلیل استنشاق آلرژن های بی خطر یا خطرزا به داخل ریه ایجاد می شود.

حساسیت فصلی چشم

از دسته دیگر حساسیت های سیستمیک فصلی می توان به سوزش و آبریزش و سرخ شدن چشم ها اشاره نمود، حساسیت فصلی سوزش چشم را می تواند به همراه داشته باشد که علت آن ترشح بیش از حد هیستامین ها می باشد، اگر علائم سوزش شم برطرف نگردد می تواند سبب بروز عوارض نظیر Conjunctivitis یا قرمزی ملتحمه چشم گردد.

 

حساسیت فصلی در چه فصل هایی بیشتر رخ می دهد؟

 

بسیاری از افراد تصور می کنند که حساسیت فصلی فقط معطوف به فصل بهار می شود، البته نباید از آن ها ایراد نیز گرفت چرا که بیشترین آلرژین ها فیزیکی در فصل بهار در هوای اطراف ما وجود دارد اما این آلرژن ها فقط هم معطوف به این فصل نمی باشند و می توان آن ها را در فصول دیگر نیز مشاهده نمود، به صورت کلی در هر 4 فصل ما شاهد حساسیت فصلی خواهیم بود که در رابطه با هریک توضیحاتی را خدمتتان ارائه نموده ایم:

حساسیت فصلی بهار

بیشترین حساسیت فصلی مربوط به فصل بهار می باشد، در فصل بهار به دلیل گرده افشانی گل ها، گیاهان و درختان ما شاهد بیشترین آلرژن ها متحرک در هوای اطراف خود می باشیم، نام درختی که بیشترین آلرژن های حساسیت زا آزاد می کند “درخت بلوط” می باشد و گلی که بیشترین حجم گرده را در فصل بهار آزاد می کند “آفتابگردان” می باشد، البته درختانی نظیر کاج، افرا و گیاهانی نظیر گل بنفشه پنسی، گل تریلیوم زرد، گل سرخ بن یا ریشه خونی، گل قلب مریم، گل نرگس و گل بهار نیز از دسته دیگر انواع گل ها می باشند که گرده افشانی در طول بهار دارند، از مهم ترین علائم حساسیت فصلی در بهار می توان به سرخ شدن چسم ها، خشکی دهان، آبریزش بینی، آبریزش از چشم و سرفه اشاره نمود، این علائم هم در کودکان و هم در بزرگسالان قابل مشاهده خواهد بود.

حساسیت فصلی زمستان

در فصل زمستان نیز ما شاهد حساسیت فصلی خواهیم که مهم ترین علت آن را می توان به آلودگی هوا و وارونگی در شهرهای بزرگ مانند استان تهران اشاره داشت، از مهمترین علت های آلرژی فصلی می توان به: ذرات معلق، مونوکسید کربن، اکسیدهای نیتروژن و ترکیبات آلی اشاره نمود، از علائم آلرژی فصلی در زمستان برای کودکان و بزرگسالان می توان به: خشکی دهان، سنگین شدن تنفس، سرفه، خستگی، گرگرفتن سطح پوست صورت، سنگینی و سوزش نازال کاویتی (تیغه های داخل بینی) و پرشدن سینوس های بینی اشاره نمود.

حساسیت فصلی تابستان

حساسیت فصلی در تابستان نیز به دلایلی از نظیر گرده افشانی در فصل تابستان و همچنین وجود گرد و غبار در هوا که ناشی از وزش باد از مناطقی است که کویری می باشد، معمولا در فصل تابستان ما شاهد ریزگرد هایی هستیم که به دلیل وزش باد از مناطق غربی کشور ایران وارد ایران می شوند و این گرد و غبار می تواند سبب بروز علائم آلرژنی که با تنگی نفس، آلرژی ریه و آبریزش بینی و عطسه همراه است.

حساسیت فصلی پاییز

حساسیت فصلی در پاییز نیز شایع است که بسیاری از افراد آن را با علائم سرماخوردگی و انفولانزا اشتباه می گیرند، از مهم ترین دلایل حساسیت فصلی پاییز در کودکان و بزرگسالان می توان به گرده افشانی گل های فصل پاییز مانند شمعدانی و گل سرخ اشاره نمود، از مهم ترین علائم حساسیت فصلی در فصل پاییز برای کودکان و بزرگسالان می توان به: آبریزش بینی و عطسه، ضعف و بی حالی، تب، سرفه و بدن درد (در برخی از موارد) اشاره نمود.

 

دکتر مهسا موسوی، فوق تخصص بیماری های ریه و آسم

دارای بورد فوق تخصصی، عضو انجمن متخصصان ریه اتحادیه اروپا و ایران

لازم به ذکر است که خدمات اسپیرومتری، برونکوسکوپی، تست خواب و توراسنتز مایع پلور(کشیدن آب ریه) توسط پزشک انجام میشود

جهت هماهنگی با مطب تماس بگیرید

آدرس مطب : مشهد- میدان ده دی-خیابان رازی غربی- بین راضی 8 و 10- ساختمان پزشکان آریا – مطب دکتر مهسا موسوی

شماره تماس : 38584681-051