درد قفسه سینه: علل، علائم خطر و آزمایشات تشخیصی ضروری

درد قفسه سینه یکی از شایعترین و در عین حال نگران کننده ترین علائمی است که افراد را وادار به مراجعه به پزشک یا اورژانس میکند. این درد میتواند نشانهای از یک مشکل ساده مانند کشیدگی عضلانی تا شرایط تهدیدکننده زندگی مانند حمله قلبی باشد. شناخت علل، تشخیص بهموقع و انجام آزمایشات مناسب، نقش حیاتی در پیشگیری از عوارض جدی دارد.

علل مختلف درد قفسه سینه

درد قفسه سینه منشأهای بسیار متنوعی دارد که عمدتاً به چهار دسته قلبی، ریوی، گوارشی و عضلانی-اسکلتی تقسیم میشوند.

1. علل قلبی (بیماریهای تهدیدکننده حیات)

• حمله قلبی (انفارکتوس میوکارد): انسداد کامل یا نسبی شریانهای کرونر که خونرسانی به عضله قلب را قطع میکند. درد معمولاً بهصورت فشار، سنگینی یا سوزش در پشت جناغ توصیف میشود و ممکن است به بازوی چپ، فک، پشت یا شکم تیر بکشد. این درد با استراحت بهبود نمییابد و اغلب همراه با تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع و احساس مرگ قریبالوقوع است.

• آنژین صدری: کاهش جریان خون به قلب بهدلیل تنگی عروق کرونر. درد شبیه حمله قلبی است اما معمولاً با فعالیت بدنی یا استرس شروع و با استراحت یا مصرف نیتروگلیسیرین بهبود مییابد.

• پریکاردیت (التهاب پرده دور قلب): دردی تیز و چاقکمانند که با نفس کشیدن عمیق یا دراز کشیدن بدتر و با نشستن و خم شدن به جلو بهتر میشود.

• دیسکسیون آئورت: پارگی در دیواره شریان اصلی بدن (آئورت). درد آن ناگهانی، بسیار شدید و پارهکننده توصیف میشود و اغلب بین دو کتف احساس میگردد. یک اورژانس مطلق پزشکی است.

2. علل ریوی

• آمبولی ریه: انسداد شریان ریوی توسط لخته خون. درد قفسه سینه معمولاً حاد، همراه با تنگی نفس ناگهانی، سرفه و گاه خلط خونی است.

• پنومونی (ذات الریه) یا پلوریت (التهاب پرده جنب): درد تیز و یکطرفه که با تنفس عمیق یا سرفه تشدید میشود و اغلب با تب و سرفه همراه است.

3. علل گوارشی

• بیماری ریفلاکس معده به مری (GERD): شایعترین علت غیرقلبی درد قفسه سینه. درد بهصورت سوزش سر دل پشت جناغ احساس میشود، با دراز کشیدن یا پس از غذا خوردن بدتر و با استفاده از آنتیاسیدها بهتر میگردد.

• اختلالات حرکتی مری یا اسپاسم مری: میتواند دردهایی کاملاً شبیه آنژین قلبی ایجاد کند.

• پانکراتیت یا مشکلات کیسه صفرا: درد در قسمت بالای شکم که ممکن است به قفسه سینه تیر بکشد.

4. علل عضلانی-اسکلتی

• کوستوکندریت: التهاب غضروف اتصال دنده به جناغ. درد موضعی و با فشار دادن نقطه خاصی از قفسه سینه تشدید میشود.

• کشیدگی عضلات بین دندهای: اغلب بهدلیل فعالیت بدنی سنگین، سرفههای شدید یا وضعیت بد بدن ایجاد میشود. درد با حرکت یا چرخش بدن بدتر میگردد.

• مشکلات ستون فقرات گردنی یا پشتی: بیرونزدگی دیسک یا آرتروز در مهرههای گردنی میتواند باعث دردی شود که به قفسه سینه و پشت کتف انتشار مییابد.

5. علل مرتبط با استرس و اضطراب

حملات پانیک یا اضطراب شدید میتوانند علائمی کاملاً مشابه حمله قلبی ایجاد کنند، از جمله درد قفسه سینه، تپش قلب، تنگی نفس و تعریق. تفاوت کلیدی این است که درد مرتبط با اضطراب معمولاً در حالت استراحت و بدون محرک فیزیکی رخ میدهد و ممکن است با حواسپرتی کاهش یابد.

علائم خطر که نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارند

در صورت همراهی درد قفسه سینه با هر یک از علائم زیر، بلافاصله با شماره ۱۱۵ تماس بگیرید:

• درد شدید، فشارنده یا سنگین در قفسه سینه که بیش از چند دقیقه طول بکشد.

• دردی که به بازو (خصوصاً چپ)، پشت، گردن، فک یا شکم انتشار یابد.

• همراهی با تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع، استفراغ یا سرگیجه شدید.

• احساس غش یا از دست دادن هوشیاری.

• نبض بسیار تند یا نامنظم.

• شروع درد پس از یک فعالیت بدنی یا در فردی با سابقه بیماری قلبی.

آزمایشات و روشهای تشخیصی پیگیری درد قفسه سینه

تشخیص علت درد قفسه سینه با شرح حال دقیق و معاینه فیزیکی توسط پزشک آغاز میشود. بسته به علائم اولیه و تشخیص احتمالی، یکی یا چند مورد از آزمایشات زیر درخواست میشود:

1. آزمایشات اولیه و اورژانسی

• الکتروکاردیوگرام (نوار قلب یا ECG/EKG): اولین و حیاتیترین آزمایش در اورژانس. فعالیت الکتریکی قلب را ثبت میکند و میتواند شواهد حمله قلبی، ایسکمی، آریتمی یا پریکاردیت را نشان دهد.

• آزمایشهای خون:

  • تروپونین قلب: مهمترین نشانگر خونی برای تشخیص آسیب عضله قلب. سطح آن در خون ۴-۳ ساعت پس از حمله قلبی بالا میرود.

  • کراتین کیناز (CK-MB): یکی دیگر از نشانگرهای آسیب قلبی.

  • دی-دایمر: برای بررسی احتمال آمبولی ریه درخواست میشود.

  • آزمایشهای روتین: مانند CBC (برای عفونت)، الکترولیتها و آنزیمهای کبدی.

2. آزمایشات تصویربرداری

• رادیوگرافی قفسه سینه (Chest X-Ray): برای بررسی اندازه قلب، عفونتهای ریوی (پنومونی)، جمع شدن مایع یا هوا دور ریه و مشکلات استخوانی دندهها.

• اکوکاردیوگرافی (اکوی قلب): با استفاده از امواج صوتی، ساختار و عملکرد قلب، دریچهها و قدرت پمپاژ قلب را به دقت بررسی میکند.

• سیتی اسکن (CT Scan):

  • سیتی آنژیوگرافی کرونر: با تزریق ماده حاجب، عروق کرونر قلب را برای بررسی تنگی یا انسداد به تصویر میکشد.

  • سیتی آنژیوگرافی ریوی: استاندارد طلایی برای تشخیص آمبولی ریه.

• ام آرآی (MRI) قلب یا قفسه سینه: برای بررسی دقیقتر عضله قلب، التهاب یا مشکلات مادرزادی استفاده میشود. در بررسی بافت نرم ستون فقرات نیز کاربرد دارد.

• اسکن هستهای قلب (اسکن پرفیوژن): جریان خون به عضله قلب در حالت استراحت و فعالیت را ارزیابی میکند.

3. آزمایشات تخصصی تر

• کاتتریزاسیون قلبی (آنژیوگرافی کرونر): یک روش تهاجمی که طی آن یک لوله نازک از طریق کشاله ران یا مچ دست به عروق قلب هدایت میشود. دقیقترین روش برای تشخیص انسداد عروق کرونر و در صورت نیاز، انجام آنژیوپلاستی (بالون و استنت) همزمان است.

• آندوسکوپی فوقانی: اگر احتمال قوی مشکلات مری یا معده مانند ریفلاکس شدید یا زخم وجود داشته باشد، توسط متخصص گوارش انجام میشود.

• تست ورزش (استرس تست): در حالی که بیمار روی تردمیل راه میرود یا دوچرخه ثابت میزند، نوار قلب و فشار خون او ثبت میشود. برای تشخیص آنژین قلبی که تنها در حین فعالیت ظاهر میشود، مفید است.

جمع بندی و توصیه پایانی

درد قفسه سینه یک علامت است، نه یک تشخیص. هرگز آن را نادیده نگیرید، حتی اگر خفیف و گذرا باشد. تشخیص زودهنگام علت زمینهای میتواند جان شما را نجات دهد. پس از ارزیابی اولیه توسط پزشک و انجام آزمایشات لازم، درمان متناسب با علت تشخیص دادهشده آغاز میشود که میتواند شامل تغییر سبک زندگی، داروها، اقدامات مداخلهای یا در موارد نادر، جراحی باشد.

اگر سابقه بیماری قلبی، فشار خون بالا، دیابت، کلسترول بالا دارید یا سیگار میکشید، نسبت به این علامت هوشیارتر باشید. در مواجهه با درد قفسه سینه، اصل احتیاط را رعایت کنید و در صورت وجود علائم هشداردهنده، زمان را از دست ندهید.

 

دکتر مهسا موسوی، فوق تخصص بیماری های ریه و آسم

دارای بورد فوق تخصصی، عضو انجمن متخصصان ریه اتحادیه اروپا و ایران

لازم به ذکر است که خدمات اسپیرومتری، برونکوسکوپی، تست خواب و توراسنتز مایع پلور(کشیدن آب ریه) توسط پزشک انجام میشود

جهت هماهنگی با مطب تماس بگیرید

آدرس مطب : مشهد- میدان ده دی-خیابان رازی غربی- بین راضی 8 و 10- ساختمان پزشکان آریا – مطب دکتر مهسا موسوی

شماره تماس : 38584681-051