چرا شب ها تنگی نفس میگیرم؟
فهرست موضوعات
بیدار شدن از خواب با احساس کمبود هوا یا سخت نفس کشیدن هنگام دراز کشیدن، تجربهای آزاردهنده و گاهی نگرانکننده است. علت تنگی نفس در شب همیشه یک عامل واحد ندارد و میتواند از مشکلات نسبتاً شایعی مانند اضطراب، رفلاکس معده، آسم یا آپنه خواب تا بیماریهای قلبی و ریوی جدیتر دیده شود. اهمیت این علامت در این است که گاهی فقط در زمان خواب خود را نشان میدهد و فرد در طول روز مشکل واضحی احساس نمیکند.
چرا شب ها تنگی نفس میگیرم؟
شاید به دلایل مختلفی در شب دچار تنگی نفس شوید. تنگی نفس ممکن است زمانی ایجاد شود که ریهها در تبادل گازها یا قلب در پمپاژ خون بهدرستی عمل نکنند. ممکن است ریهها قادر به پردازش اکسیژن دریافتی نباشند، یا قلب نتواند خون را بهطور مؤثر پمپ کند. علل اصلی آن عمدتاً بیماریهایی هستند که ریهها یا قلب را تحت تاثیر قرار میدهند. این تنگی نفس شبانه ممکن است ناشی از آسم، آلرژی یا اضطراب باشد.
تنگی نفس شبانه میتواند ناشی از مشکلات قلبی، ریوی، اضطراب، رفلاکس، آپنه خواب یا عوامل دیگر باشد. برخی علل جدیاند و نیاز به بررسی دارند. عوامل مختلفی باعث میشود که شبها هنگام خواب دچار تنگی نفس شویم یا اینکه تنفس راحت برایمان دشوار شود. تنگی نفس شبانه میتواند ناشی از طیفی از مشکلات، از علل خفیف و گذرا تا بیماریهای جدی قلبی و ریوی باشد. درک علت آن ضروری است تا بتوانید علائم را زود تشخیص داده و قبل از بدتر شدن وضعیت، به دنبال مراقبتهای پزشکی مناسب باشید.
۱. آیا نارسایی قلبی باعث نفس تنگی شبانه میشود؟
تنگی نفس یکی از شایعترین علائم گزارششده نارسایی احتقانی قلب است. این بیماری زمانی رخ میدهد که قلب قادر به پمپاژ موثر خون نیست. بیماریهایی که بر قلب تأثیر میگذارند، میتوانند در توانایی آن در پمپاژ خون اختلال ایجاد کنند. چنین اختلالی ممکن است هنگام دراز کشیدن یا پس از چند ساعت خوابیدن منجر به تنگی نفس شود.
نارسایی قلبی میتواند با تنگی نفس هنگام دراز کشیدن یا بیدار شدن از خواب، خستگی، ورم پاها، سرفه شبانه یا افزایش وزن ناگهانی بروز کند؛ درد قفسه سینه و تعریق سرد علائم هشدار اورژانسیاند. در برخی افراد نیز بیماری عروق کرونر علت تنگی نفس شبانه است. این بیماری میتواند منجر به حمله قلبی شود و معمولاً با تنگی نفس، درد در قفسه سینه و عرق سرد شبانه مشخص میشود. سایر بیماریهای مرتبط با نارسایی قلبی شامل موارد زیر هستند:
- فشارخون بالا
- ضربه به قلب
- التهاب شدید قلب
- ضربان قلب نامنظم یا آریتمی
- بیماری مادرزادی قلب (بیماری قلبی از بدو تولد)
- بیماری دریچه قلب
هر کدام از این بیماریها میتوانند دلایل نفس تنگی در شب باشند.
۲. آسم باعث نفس تنگی شبانه میشود؟
در بیماری آسم ریهها دچار التهاب میشوند و همین موضوع میتواند مشکلات تنفسی متعددی از جمله تنگی نفس را ایجاد کند. به همین دلیل هم در بسیاری از افراد، علت تنگی نفس در شب، بیماری آسم است. ممکن است تنگی نفس شبانه مربوط به آسم را به دلایل زیر تجربه کنید:
- وضعیت خواب شما به دیافراگمتان فشار میآورد.
- خلط در گلوی شما جمع شده و باعث سرفه و مشکل در تنفس میشود.
- هورمونهای شما شبها تغییر میکنند.
- محیط خواب شما باعث شروع حملات آسم میشود.
- آسم همچنین میتواند توسط شرایطی مانند بیماری رفلاکس معده به مری (GERD) نیز تشدید شود.
۳. آپنه خواب باعث تنگی نفس در شب میشود؟
آپنه خواب بیماری است که در طول خواب رخ میدهد و باعث تنگ شدن مجاری هوایی و کاهش سطح اکسیژن میشود. شما در طول شب برای نفس کشیدن عمیقتر از خواب بیدار میشوید و این مانع خواب کافی شما میشود. آپنه خواب یکی از رایجترین دلایل نفس تنگی در شب است و بسیاری از افراد با آن درگیرند. برای کنترل و درمان آپنه خود همین حالا توسط بهترین دکتر ریه ایران ویزیت شوید.
۴. آیا رفلاکس معده باعث تنگی نفس در شب میشود؟
یکی دیگر از دلایل نفس تنگی در شب، رفلاکس معده است. گاهی اوقات رفلاکس محتویات اسیدی معده میتواند باعث درد قفسه سینه و تنگی نفس یا بسته شدن تارهای صوتی شود. رفلاکس معده در برخی افراد میتواند هنگام خواب باعث سرفه، خسخس یا تشدید علائم تنفسی شود، اما تنگی نفس مداوم نیاز به بررسی علل دیگر هم دارد. به همین دلیل هم به کسانی که مدام با این مشکل درگیرند توصیه میشود قبل از خواب از خوردن غذاهای سنگین، پرچرب و حجیم خودداری کنند.
۵. آیا اضطراب و پانیک شبانه باعث تنگی نفس شبانه میشود؟
اضطراب و حمله پانیک در خواب میتواند با احساس خفگی، تنگی نفس، تپش قلب و تعریق همراه شود. با این حال، پیش از نسبت دادن تنگی نفس شبانه به اضطراب، علل قلبی، ریوی، آپنه خواب و رفلاکس باید بر اساس شرح حال و معاینه بررسی شوند. احساس اضطراب ممکن است باعث واکنش جنگ یا گریز شود. بسیاری از افراد در طول حمله پانیک برای نفس کشیدن مشکل دارند و دچار تنگی نفس میشوند.
۶. عفونت ریه و سرماخوردگی باعث تنگی نفس شبانه میشود؟
گاهی اوقات بیماریهای ریوی، خصوصاً عفونت ریه، علت تنگی نفس در شب است. یکی از جدیترین دلایل نفس تنگی در شب، ذاتالریه است. ذاتالریه میتواند به دلیل ویروس، باکتری یا قارچ ایجاد شود. این بیماری ریهها را ملتهب میکند. علائم عفونت ریه همچنین ممکن است شامل علائمی شبیه آنفولانزا، درد قفسه سینه، سرفه و خستگی باشد. حتی سرماخوردگی هم میتواند تنفس شبانه را برای برخی افراد دشوار کند.
۷. چاقی و سیگار کشیدن باعث تنگی نفس شبانه میشود؟
چاقی یکی دیگر از دلایل نفس تنگی در شب است. چربی اضافه در گردن، سینه یا شکم میتواند تنفس عمیق را دشوار کند و ممکن است هورمونهایی را تولید کند که بر الگوهای تنفسی بدن تاثیر میگذارند. این هورمونها التهابهای خفیفی ایجاد میکنند که میتوانند در ایجاد سندرم متابولیک و اختلال تنفسی خواب یا آپنه خواب نقش داشته باشند.
سیگار کشیدن یکی دیگر از علل تنگی نفس شبانه است. سیگار کشیدن به مجاری هوایی آسیب میرساند و به همین دلیل هم اکثر کسانی که سیگار میکشند، مدام احساس تنگی نفس میکنند. سیگار میتواند باعث بروز بیماریهای ریوی مانند آمفیزم یا برونشیت مزمن شود که میتوان این بیماریها را علت تنگی نفس در شب در نظر گرفت.
علت تنگی نفس در شب هنگام خواب چیست؟
بیشتر علل تنگی نفس که در بالا ذکر شد، در هنگام ورزش، زمانی که نیازهای متابولیک بدن بیشتر است، بدتر میشوند. اگر به طور خاص هنگام دراز کشیدن دچار تنگی نفس میشوید، این ممکن است نشاندهنده نارسایی قلبی یا بهندرت ضعف عضلات تنفسی باشد. اگر تنگی نفس در زمان خواب بیشتر اتفاق میافتد، میتوان یکسری بیماریهای مرتبط با خواب را بهعنوان علت تنگی نفس در شب در نظر گرفت. شایعترین آنها عبارتاند از:
- آپنه خواب
- تنگی نفس حملهای شبانه (PND)
- اسپاسم حنجره
علت تنگی نفس در شب در کودکان چیست؟
در کودکان، تنگی نفس شبانه ممکن است ناشی از سرماخوردگی و گرفتگی بینی، آسم، کروپ، برونشیولیت، پنومونی، آلرژی یا آپنه خواب باشد. اگر کودک سخت نفس میکشد، کبود یا بیحال است، خسخس یا صدای غیرطبیعی تنفس دارد، باید فوراً ارزیابی شود. علاوه بر این برخی دیگر از دلایل نفس تنگی کودکان در شب عبارتاند از:
- آسم
- آپنه انسدادی خواب
- آلرژی
در برخی موارد، بیماریهای زمینهای مانند نارسایی قلبی نیز ممکن است در مشکلات تنفسی کودک در طول خواب نقش داشته باشند.
| نوع یا وضعیت | تعریف | علتهای ذکرشده |
|---|---|---|
| تنگی نفس هنگام دراز کشیدن | تنگی نفسی که هنگام خوابیدن یا دراز کشیدن ایجاد میشود. | نارسایی قلبی؛ بهندرت ضعف عضلات تنفسی |
| بیماریهای مرتبط با خواب | مشکلاتی که هنگام خواب باعث تنگی نفس میشوند. | آپنه خواب؛ تنگی نفس حملهای شبانه (PND)؛ اسپاسم حنجره |
| آپنه خواب | بیماریای که در طول خواب باعث تنگ شدن مجاری هوایی و کاهش سطح اکسیژن میشود. | تنگ شدن مجاری هوایی؛ کاهش سطح اکسیژن |
| تنگی نفس حملهای شبانه (PND) | حالتی که فرد ناگهانی از خواب بیدار میشود و برای نفس کشیدن تقلا میکند. | نارسایی قلبی؛ آپنه خواب؛ بیماریهای ریوی؛ آسم؛ اختلالات عصبی؛ پانیک شبانه |
| اسپاسم حنجره | از بیماریهای مرتبط با خواب و تنگی نفس شبانه است. | نامشخص |
| ارتوپنه | تنگی نفسی که هنگام خوابیدن به پشت یا طاقباز خوابیدن ایجاد میشود. | بیماری زمینهای؛ انتقال خون از پاها به ریهها و افزایش فشار به ریهها |
علت تنگی نفس در شب در بارداری چیست؟
تنگی نفس هنگام خواب یکی از مشکلات رایج دوران بارداری است. در بارداری، تنگی نفس شبانه میتواند طبیعی یا ناشی از وضعیت خواب، رفلاکس یا علل قلبی و ریوی باشد؛ تنگی نفس شدید، پیشرونده یا همراه علائم هشدار باید بررسی شود. علاوه بر این، افزایش وزن مادر و رشد جنین، خصوصاً در هفتههای آخر احتمال نفس تنگی هنگام خواب را افزایش میدهد.
یکی دیگر از دلایل نفس تنگی در شب در زنان باردار، رفلاکس معده است. زمانی که زنان باردار قبل از خواب غذاهای سنگین و حجیم میخورند، معمولاً خواب راحتی ندارند و به دلیل رفلاکس معده، هنگام خواب احساس تنگی نفس میکنند.
علت تنگی نفس در شب و سرفه چیست؟
گاهی اوقات فرد همراه با تنگی نفس شبانه، مدام سرفه میکند یا فرد بهصورت ناگهانی از خواب بیدار میشود و احساس میکند نمیتواند نفس بکشد. بیماریهای قلبی، ریوی و عصبی میتوانند باعث PND شوند. بنابراین علت زمینهای باید بررسی شود و میتواند شامل رفلاکس اسیدی معده هنگام خواب، نارسایی قلبی، آپنه خواب، آسم، بیماریهای ریوی، اضطراب شبانه یا اختلالات عصبی باشد.
علت تنگی نفس هنگام خوابیدن به پشت چیست؟
به تنگی نفسی که هنگام خوابیدن به پشت یا اصطلاحاً طاقباز خوابیدن ایجاد میشود، ارتوپنه میگویند. ارتوپنه میتواند بهطور تصادفی رخ دهد یا با گذشت زمان بدتر شود که در این صورت تقریباً همیشه نشانه یک بیماری زمینهای است. وقتی دراز میکشید، خون از پاها به ریهها منتقل میشود. این امر بیشتری به ریهها وارد میکند و تنفس را دشوار میسازد.
علت بیدار شدن از خواب با تنگی نفس چیست؟
تنگی نفس شبانه در برخی موارد باعث میشود که فرد بهصورت ناگهانی از خواب بیدار شود و برای نفس کشیدن تقلا کند. معمولاً علت تنگی نفس در شب با چنین علائمی تنگی نفس حملهای شبانه یا PND است. PND معمولاً با نشستن صاف یا بلند شدن از رختخواب بهسرعت برطرف میشود. PND میتواند ناشی از نارسایی قلبی باشد، اما علل دیگری مانند آپنه خواب، بیماریهای ریوی، آسم، اختلالات عصبی یا پانیک شبانه هم باید بررسی شوند.
نتیجه گیری
تنگی نفس در شب مشکلی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت، چون ممکن است از یک عامل ساده مثل اضطراب یا رفلاکس معده تا مشکلات مهمتری مانند آسم، آپنه خواب، عفونت ریه یا نارسایی قلبی ناشی شود. اگر این حالت گاهی اتفاق میافتد و سریع برطرف میشود، باز هم باید به آن توجه کرد، اما وقتی تکرارشونده است یا با علائمی مثل سرفه، احساس خفگی، درد قفسه سینه و بیدار شدن ناگهانی از خواب همراه میشود، بررسی پزشکی ضروری است. تشخیص بهموقع علت تنگی نفس در شب میتواند از شدیدتر شدن بیماری و بروز عوارض جدی جلوگیری کند. برای تنگی نفس شبانه، ابتدا شدت و علائم هشدار را بسنجید؛ موارد شدید یا ناگهانی اورژانسیاند و موارد تکرارشونده باید توسط پزشک بررسی و بر اساس علت به متخصص مربوط ارجاع شوند.
دکتر مهسا موسوی، فوق تخصص بیماری های ریه و آسم
دارای بورد فوق تخصصی، عضو انجمن متخصصان ریه اتحادیه اروپا و ایران
لازم به ذکر است که خدمات اسپیرومتری، برونکوسکوپی، تست خواب و توراسنتز مایع پلور(کشیدن آب ریه) توسط پزشک انجام میشود
جهت هماهنگی با مطب تماس بگیرید
آدرس مطب : مشهد- میدان ده دی-خیابان رازی غربی- بین راضی 8 و 10- ساختمان پزشکان آریا – مطب دکتر مهسا موسوی
شماره تماس : 38584681-051