بهترین روش بالا بردن اکسیژن خون را اینجا بخوانید!
سطح اکسیژن خون، که به عنوان اشباع اکسیژن نیز شناخته میشود، درصدی است که نشان دهنده کل میزان اکسیژن در گردش خون است. این مقدار با مقایسه مقدار هموگلوبین در گردش خون که اکسیژن به آن متصل است با مقداری که به اکسیژن به آن متصل نیست، به دست میآید. هموگلوبین پروتئینی است که در گلبولهای قرمز وجود دارد و وظیفه انتقال اکسیژن از ریهها به قسمتهای مختلف بدن را بر عهده دارد. برای آنکه سلولهای بدن ما بتوانند به خوبی به وظایف خود عمل کنند، نیاز است اکسیژن کافی به آنها برسد، به هین دلیل باید اکسیژن خون در حد طبیعی آن قرار داشته باشد.
میزان طبیعی اکسیژن خون
در حالت ایده آل، سطح اکسیژن خون باید تا حد امکان نزدیک به ۱۰۰٪ باشد؛ اما میزان طبیعی آن بالای ۹۵٪ است، زیرا این نشان میدهد که مقدار خوبی از اکسیژن در گردش است. با این وجود، افرادی که مشکلات تنفسی مزمن مانند آسم یا بیماری انسداد مزمن ریه (COPD) دارند، میتوانند سطوح اشباع کمتری (۸۸ تا ۹۰ درصد) داشته باشند، بدون اینکه دلیلی برای نگرانی باشد. هنگامی که سطح اشباع بسیار سریع کاهش مییابد یا زمانی که زیر ۸۵ تا ۹۰ درصد است، ممکن است نشانه یک مشکل جدی سلامتی مانند ذات الریه، نارسایی قلبی یا کم خونی باشد که باید در بیمارستان تشخیص داده شود و در اسرع وقت درمان شود.
چرا میزان طبیعی اکسیژن خون اهمیت دارد؟!
اشباع اکسیژن به همراه ضربان قلب، فشار خون، تعداد تنفس و دمای بدن یکی از مهمترین پارامترهای معاینه پزشکی در نظر گرفته میشود. این به این دلیل است که سطح اکسیژن خون به طور مستقیم با آنچه در بدن اتفاق میافتد، مرتبط است. در صورت وجود یک مشکل سلامتی که ممکن است جدی باشد، سطح اکسیژن خون میتواند پایین بیاید، مانند:
- مشکلات تنفسی: آسم، COPD، آمفیزم، آمبولی، فیبروز کیستیک
- بیماری قلبی: نارسایی قلبی یا نقایص مادرزادی
- کم خونی
علاوهبر کمک به تشخیص برخی بیماریها، اشباع اکسیژن میتواند برای نظارت بر نحوه انجام درمان برای یک وضعیت تعیینشده و همچنین کمک به ارزیابی سلامت عمومی یک بیمار بستری در بیمارستان استفاده شود.
ارتباط بین کرونا و میزان اشباع اکسیژن خون
کووید-۱۹ عفونتی است که عمدتاً سیستم تنفسی را تحت تأثیر قرار میدهد و علائمی مانند سرفههای شدید، تنگی قفسه سینه، مشکل در تنفس و خستگی ایجاد میکند. بنابراین، کاهش اندکی سطح اکسیژن در افراد مبتلا به کووید-19 طبیعی است؛ زیرا ریهها تحت تأثیر قرار گرفته و نمیتوانند به درستی اکسیژن را تبادل کنند. انتظار میرود که اشباع اکسیژن در افراد مبتلا به کووید-19 بالای ۹۰ تا ۹۵ درصد باشد، بنابراین اگر این سطح کمتر از آن باشد، معاینه شدن توسط یک متخصص بهداشتی که ممکن است شروع به درمان با اکسیژن درمانی در بیمارستان را انتخاب کند، مهم است. در موارد جدیتر COVID-19، سطح اکسیژن خون میتواند به کمتر از ۸۰ درصد برسد که معمولاً به بستری شدن در بیمارستان نیاز است.
چگونه سطح اکسیژن خون را اندازه بگیریم؟!
سطح اکسیژن خون را میتوان از طریق آزمایشی به نام اکسیمتری ارزیابی کرد. این تست را میتوان به دو صورت انجام داد:
- پالس اکسی متر: رایجترین و آسانترین راه برای اندازهگیری اشباع اکسیژن است. این دستگاه شامل یک دستگاه اکسیمتر است که روی نوک انگشت قرار میگیرد. این دستگاه سطح اکسیژن را بدون هیچ نوع نیش یا نمونه خون اندازه گیری میکند.
- گاز خون شریانی: این کمتر رایج است، اما دقیقترین راه برای دانستن میزان دقیق سطح اکسیژن در خون است. این تکنیکی است که در بیمارستان انجام میشود که در آن پزشک نمونه خون شریانی را میگیرد که در آزمایشگاه آنالیز میشود. گاز خون شریانی پارامترهای مهم دیگری مانند pH خون، فشار جزئی اکسیژن (pO2) و فشار جزئی دی اکسید کربن (pCO2) را نیز میدهد.
تستهای اکسیمتری را میتوان در خانه با استفاده از پالس اکسی متر انجام داد که میتوان آن را از داروخانهها خریداری کرد. در صورت استفاده از آن در خانه، لطفاً مطمئن شوید که دستتان گرم است و از لاک زدن ناخن خودداری کنید تا نتیجه دقیقتری را تضمین کنید.
روش بالا بردن اکسیژن خون
در یک فرد سالم، وقتی اشباع اکسیژن کم است، بین ۹۰ تا ۹۵ درصد، بهطور کلی به این معنی است که مقداری زکام و التهاب در مجاری تنفسی وجود دارد که ممکن است میزان اکسیژنی را که به خون میرسد، کاهش دهد. به همین دلیل است که این کاهش سطح اشباع در هنگام ابتلا به آنفولانزا یا سرماخوردگی رایج است. هنگامی که این اتفاق میافتد، اقدامات سادهای وجود دارد که میتوانید برای کمک به افزایش سطح اکسیژن خون انجام دهید. این راهکارهای بالا بردن اکسیژن خون شامل موارد زیر است:
- سرفه: برای جابهجایی و حرکت ترشحات و سهولت اکسیژن رسانی.
- درست نشستن به جای دراز کشیدن: به منظور کاهش فشار روی ریه ها.
- یک نفس عمیق و آهسته بکشید: تا میزان هوایی که به ریهها میرسد را افزایش دهید.
- به جایی بروید که تهویه خوبی داشته باشد: تا میزان اکسیژن بیشتری را تضمین کنید.
- از مکان های خیلی گرم یا خیلی سرد خودداری کنید: زیرا این مکانها میتوانند مانع تنفس شوند.
با اینحال، زمانی که اشباع بسیار کم است، زیر ۸۵ تا ۹۰ درصد، ممکن است نشانه یک مشکل سلامت جدیتر مانند ذاتالریه باشد. بنابراین، توصیه میشود برای ارزیابی دقیقتر به بیمارستان مراجعه کنید یا با کمک پزشکی تماس بگیرید. در حالی که منتظر کمک پزشکی هستید، میتوانید تکنیکهای بالا را آزمایش کنید تا کمی اشباع را افزایش دهید و تلاش تنفسی را کاهش دهید.
راهکار افزایش اکسیژن خون با تغذیه
یک روش بالا بردن اکسیژن خون این است که تغذیه خود را اصلاح کنید و به کمک مواد غذایی که در افزایش اکسیژن خون نقش دارند، سطح اکسیژن خون را در بیماران یا افرادی که سطح اکسیژن پایینی دارند، بهبود بدهید. یکی از بهترین انواع روش بالا بردن اکسیژن خون، استفاده از میوهها و سبزیجات زیر است که میتواند در افزایش اشباع اکسیژن خون موثر باشند:
- انار
- کیوی
- انجیر
- خرما
- چغندر
- هویج
- اسفناج
- سیر
- سیب زمینی شیرین
- لوبیا
هرکدام از این میوه و سبزیجات خواص متفاوتی دارند و به شکلی برای بدن مفید هستند و تاثیر آنها بهعنوان راهکار بالا بردن اکسیژن خون را نمیتوان نادیده گرفت. برای مثال انار و اسفناج به دلیل تاثیری که در جبران کمخونی و کمک به ساخت گلبول قرمز دارند، سبب افزایش اکسیژنرسانی به سلولها میشوند.
دکتر مهسا موسوی، فوق تخصص بیماری های ریه و آسم
دارای بورد فوق تخصصی، عضو انجمن متخصصان ریه اتحادیه اروپا و ایران
لازم به ذکر است که خدمات اسپیرومتری، برونکوسکوپی، تست خواب و توراسنتز مایع پلور(کشیدن آب ریه) توسط پزشک انجام میشود
جهت هماهنگی با مطب تماس بگیرید
آدرس مطب : مشهد- میدان ده دی-خیابان رازی غربی- بین راضی 8 و 10- ساختمان پزشکان آریا – مطب دکتر مهسا موسوی
شماره تماس : 38584681-051