علائم تنگی نفس ناشی از اعصاب چیست؟
فهرست موضوعات
آیا تابحال برای شما اتفاق افتاده که ناگهان احساس کنید نفس کم آوردهاید اما معاینه قلب و ریه مشکلی نشان نمیدهد؟ این حالت یعنی تنگی نفس ناشی از اعصاب و معمولا زمانی رخ میدهد که اضطراب، استرس یا حمله پانیک الگوی طبیعی تنفس را به هم میزند و باعث احساس فشار در قفسه سینه، نفسنفس زدن یا ناتوانی در دم عمیق میشود. اگرچه همیشه خطرناک نیست اما چون میتواند شبیه بیماریهای قلبی، ریوی یا کمخونی باشد، نباید بدون بررسی پزشکی به اضطراب نسبت داده شود.
ایا تنگی نفس به اعصاب ربط دارد؟
گاهی اوقات افراد بعد از یک دوره استرس و اضطراب یا به دلیل عصبی شدن، دچار تنگی نفس میشوند. به چنین حالتی تنگی نفس ناشی از اعصاب گفته میشود. استرس و اضطراب یکی از اصلیترین دلایل تنگی نفس است. بنابراین اگر بپرسید آیا اعصاب باعث تنگی نفس میشود یا خیر، باید گفت منشأ بسیاری از تنگی نفسها علل قلبی، ریوی، کمخونی و سایر علل جسمی است اما مشکلات عصبی و روانشناختی هم مهم و تاثیرگذار هستند.
به زبان ساده، در تنگی نفس عصبی، بدن وارد حالت هشدار میشود و با افزایش ضربان قلب، تند شدن تنفس و انقباض عضلات قفسه سینه، احساس کمبود هوا ایجاد میکند. در بسیاری از موارد، فرد اکسیژن کافی دریافت میکند اما به دلیل تنفس سطحی یا بیشازحد، حس خفگی، سنگینی سینه یا ناتوانی در نفس عمیق را تجربه میکند. البته تنگی نفس همیشه عصبی نیست و اگر شدید، مداوم یا همراه با درد قفسه سینه، کبودی لبها، سرگیجه یا غش باشد، نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد. جدول زیر تفاوت تنگی نفس عصبی با تنگی نفس قلبی و ریوی را نشان میدهد.
| ویژگی | تنگی نفس عصبی | تنگی نفس قلبی یا ریوی |
|---|---|---|
| زمان شروع | بعد از استرس، عصبانیت یا ترس | هنگام فعالیت، خواب، عفونت یا بیماری زمینهای |
| نوع احساس | ناتوانی در نفس عمیق، حس خفگی یا کمبود هوا | نفسنفس زدن واقعی، خسخس، درد یا فشار شدید |
| علائم همراه | تپش قلب، لرزش، گزگز، سرگیجه، اضطراب | درد قفسه سینه، کبودی لب، سرفه، تب، ورم پا، غش |
| بهبود با آرامسازی | معمولا بهتر میشود | ممکن است بهتر نشود یا بدتر شود |
| نیاز به مراجعه فوری | در صورت شدید یا غیرمعمول بودن | در بیشتر موارد نیازمند بررسی پزشکی جدیتر است |
علائم تنگی نفس ناشی از اعصاب چیست؟
علائم و نشانههای تنگی نفس ناشی از اعصاب بسیار مشابه نشانههای بیماریهایی همچون مشکلات قلبی، ریوی یا عفونتهای تنفسی است. بااینحال تفاوت کلیدی اغلب در زمان و زمینه بروز این نشانهها نهفته است. تنگی نفس مرتبط با اضطراب معمولاً در لحظات استرس، تنش عاطفی یا وحشت بروز میکند و ممکن است با آرام شدن سیستم عصبی شما از بین برود. در برخی افراد، تنگی نفس عصبی میتواند همراه با علائم پانیک مانند تپش قلب، تعریق، لرزش، احساس خفگی، درد یا فشار قفسه سینه، سرگیجه و ترس شدید از مرگ یا از دست دادن کنترل ظاهر شود.
این الگوی تنفس، بخشی از پاسخ جنگ یا گریز بدن است و در بازههای زمانی کوتاهمدت ممکن است به غلبه بدن روی اضطراب و واکنشهای عصبی کمک کند. بااینحال در درازمدت چنین علائمی قطعاً آزاردهنده است و وحشت ایجاد میکند. علائم و نشانههای رایج تنگی نفس عصبی عبارت است از:
- تنفس سریع و سطحی
- احساس تنگی در قفسه سینه
- فرد احساس میکند که نمیتواند بهصورت کامل نفس بکشد
- سبکی سر یا سرگیجه
- خشکی دهان
- تعریق
- حالت تهوع
- آشفتگی
- ازبینرفتن تمرکز
- حافظه ضعیف
- مشکل در صحبت کردن
تنگی نفس عصبی و خمیازه با هم ارتباط دارند؟
یکی از نکات جالب توجه در مورد تنگی نفس ناشی از اعصاب، ارتباط آن با خمیازه کشیدنهای متوالی است. اضطراب، حملات عصبی و استرس اغلب منجر به تنفس سریع و سطحی میشود که به آن تنفس بیش از حد یا تنفس سریع میگویند. در این شرایط بدن در حالت تلاش برای تنظیم تنفس یا آرام کردن خود است. چنین شرایطی موجب میشود که به دلیل عدم توانایی بدن در تنفس کامل، مدام خمیازه بکشید. این خمیازه کشیدن مکرر، تلاش بدن برای تنظیم مجدد تنفس است.
تنگی نفس عصبی چه مدت طول میکشد؟
اغلب تنگی نفسهای عصبی بعد از چند دقیقه تا ۳۰ دقیقه و در بعضی موارد تا ساعتها بعد برطرف میشوند. شدت حمله عصبی و شرایط فردی و میزان استرس یا اضطراب، روی این مدتزمان اثر میگذارد. درصورتیکه مشکل پزشکی جدی وجود نداشته باشد، تنگی نفس عصبی باید با آرام شدن بدن و در مدتزمان کوتاهی برطرف شود.
تنگی نفس ناشی از اعصاب خطرناک است؟
معمولاً تنگی نفس ناشی از اعصاب خطرناک نیست و باعث بروز عوارض بسیار جدی برای افراد نمیشود. چنین واکنشی صرفاً یک واکنش فیزیکی و طبیعی بدن نسبت به شرایطی است که در آن قرار دارد. بنابراین تنها با مدیریت اضطراب و کنترل واکنشهای عصبی میتوان این مشکل را برطرف کرد. بااینحال گاهی اوقات اضطراب و واکنشهای عصبی به یک اختلال جدی تبدیل میشود که میتواند شرایط زندگی را بهشدت سخت کند. این حالت میتواند موجب بروز حملاتی شدیدتر و آزاردهندهتر شود. در چنین شرایطی، بهتر است برای بررسی دقیق علت علائم و رد مشکلات جسمی، به بهترین دکتر ریه در ایران مراجعه کنید تا در صورت نیاز شما را به متخصص داخلی، قلب، ریه یا روانپزشک ارجاع دهد.
درمان تنگی نفس ناشی از اعصاب چیست؟
برای درمان تنگی نفس ناشی از اعصاب، باید ریشه اضطراب و عصبی شدن را شناسایی و مدیریت کرد. پزشکان میتوانند درمانهای مختلفی برای اعصاب و اضطراب (مانند داروها، رواندرمانی یا ترکیبی از آنها) را ارائه کنند. انتخاب روش موثر درمانی بر اساس دفعات حملات عصبی، شدت و مدتزمان علائم متفاوت است. درمان شناختی رفتاری یکی از روشهای درمانی موثر برای بسیاری از افراد مبتلا به اختلالات اضطرابی شدید است. جدول زیر، روشهای درمان تنگی نفس ناشی از اعصاب را نشان میدهد.
| روش درمان | چه کمکی میکند؟ |
|---|---|
| تنفس آرام و کنترلشده | سرعت تنفس را کاهش میدهد و احساس کمبود هوا را کمتر میکند. |
| تنفس دیافراگمی | به جای تنفس سطحی از قفسه سینه، تنفس عمیقتر و آرامتر را تقویت میکند. |
| نشستن در محیط آرام | محرکهای استرسزا را کم میکند و به بدن فرصت بازگشت به حالت طبیعی میدهد. |
| شل کردن عضلات بدن | انقباض عضلات گردن، شانه و قفسه سینه را کاهش میدهد. |
| تمرکز روی یک نقطه یا شیء ثابت | توجه فرد را از حس خفگی و اضطراب به محیط اطراف برمیگرداند. |
| کاهش مصرف کافئین و محرکها | میتواند شدت تپش قلب، بیقراری و اضطراب را کمتر کند. |
| رواندرمانی | بهویژه در اضطراب مزمن یا حملات پانیک مکرر، به کنترل افکار و واکنشهای بدنی کمک میکند. |
| دارودرمانی با تجویز پزشک | در موارد شدید یا تکرارشونده، روانپزشک ممکن است داروهای ضداضطراب یا ضدافسردگی تجویز کند. |
بهترین قرص برای تنگی نفس عصبی چیست؟
پزشکان ممکن است مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین که معمولاً SSRI یا داروهای ضدافسردگی نامیده میشوند، را بهعنوان قرص برای تنگی نفس عصبی بهمنظور کنترل علائم اضطراب تجویز کنند. برای تسکین کوتاهمدت علائم اضطراب، از جمله تنگی نفس ناشی از اعصاب، پزشکان ممکن است داروهای بنزودیازپین را هم تجویز کنند. این داروها معمولاً در حدود ۳۰ دقیقه علائم اضطراب را تا حدودی تسکین میدهند. بنزودیازپینها عبارتاند از:
- آلپرازولام (زاناکس)
- کلونازپام (کلونوپین)
- دیازپام (والیوم)
- لورازپام (آتیوان)
دکتر مهسا موسوی، فوق تخصص بیماری های ریه و آسم
دارای بورد فوق تخصصی، عضو انجمن متخصصان ریه اتحادیه اروپا و ایران
لازم به ذکر است که خدمات اسپیرومتری، برونکوسکوپی، تست خواب و توراسنتز مایع پلور(کشیدن آب ریه) توسط پزشک انجام میشود
جهت هماهنگی با مطب تماس بگیرید
آدرس مطب : مشهد- میدان ده دی-خیابان رازی غربی- بین راضی 8 و 10- ساختمان پزشکان آریا – مطب دکتر مهسا موسوی
شماره تماس : 38584681-051