آپنه خواب چیست و آیا قطع تنفس در خواب باعث مرگ میشود؟
آپنه خواب (Sleep Apnea) نوعی اختلال تنفسی در خواب است که فرد بر اثر آن، دچار مشکل در نفس کشیدن هنگام خواب میشود، به نحوی که در طول چند ثانیه و به طور مقطعی اکسیژن به بدن فرد نمیرسد. در واقع، این اختلال که با توقفهای مکرر تنفس در طول خواب شناخته میشود، تا چند ثانیه بین دم و بازدم وقفه ایجاد میکند و فرد به طور منظم نفس نمیکشد. آپنه خواب در طول شب دهها یا حتی صدها بار رخ میدهد و کیفیت خواب فرد را به شدت کم میکند. در اغلب موارد اختلال قطع تنفس خواب با خروپف همراه است و فرد به دلیل تنگی نفس یا سروصدای ناشی از آن بیدار میشود.
انواع آپنه خواب
این اختلال انواع مختلفی دارد که شامل موارد زیر هستند:
۱- آپنه انسدادی خواب
آپنه خواب انسدادی (OSA) شایعترین نوع این اختلال است که در آن راه هوایی فوقانی به صورت کامل یا نیمه بسته میشود و فرد نمیتواند نفس بکشد. این عارضه معمولا در طول شب، بارها رخ میدهد؛ به همین دلیل دیافراگم و عضلات ریه نمیتوانند به درستی کار خود را انجام دهند. آپنه انسدادی اغلب موجب خروپف، خرناس، حرکات سریع و تند بدن میشود و از آن جایی که میزان اکسیژن بدن در اندامهای حیاتی کاهش مییابد، تپش قلب به صورت نامنظم درمیآید. به طور کلی میتوان گفت افراد با شرایط زیر مستعد ابتلا به این نوع آپنه هستند:
- اضافه وزن شدید
- گردن ضخیم
- راه هوایی، گلو یا دهان کوچک
- لوزه بزرگ
- بزرگی بیش از حد زبان و عضلات پشت گلو
- انحراف بینی
۲- آپنه مرکزی خواب
در این نوع آپنه (CSA)، راه تنفسی بسته نمیشود، بلکه فرد برای نفس کشیدن تلاش نمیکند. متخصصان علت آپنه مرکزی را ناشی از اختلال در عملکرد مغز و عدم ارسال سیگنالهای تنفسی به عضلات مسئول تنفس میدانند. اگر شما از آن دسته افرادی هستید که آپنه قبل از خواب را تجربه میکنید، احتمالا وقفه تنفسی شما از نوع آپنه مرکزی است. در این نوع آپنه، مغز در لحظه ورود به خواب برای لحظاتی پیان تنفس را قطع میکند.
۳- آپنه خواب مختلط (ترکیبی)
آپنه مختلط یا همان ترکیبی را میتوان بدترین نوع اختلال قطع تنفس در خواب دانست؛ زیرا همانطور که از نامش پیداست، فرد به طور همزمان آپنه انسدادی و مرکزی را با هم تجربه میکند. این اختلال در افراد بالای ۶۵ سال، بهویژه مردان و آنهایی که اضافه وزن شدید دارند، بیشتر دیده میشود. در اغلب موارد، آپنه ترکیبی با بیماریهایی همچون موارد زیر همراه است:
- نارسایی احتقانی قلب
- نارسایی کلیه
- آسیب به مغز
- بیماریهای عصبی همچون پارکینسون، آلزایمر و اسکلروز
علائم آپنه خواب
معمولا فرد مبتلا به وقفه تنفسی در خواب از علائم خود اطلاعی ندارد و شخصی که در کنار او میخوابد متوجه نشانهها میشود. گاهیاوقات نشانههای آپنه بسته به نوع و شدت آن متفاوت هستند، با این حال میتوان رایجترین علائم این اختلال را شامل موارد زیر دانست:
- ایجاد وقفه تنفسی
- شروع تنفس با سروصدا
- نفس نفس زدن هنگام خواب
- بیدار شدن از خواب با احساس گلودرد یا خشکی گلو
- تکرر ادرار در طول شب
- بیخوابی
- سردرد صبحگاهی
- خوابآلودگی و احساس خستگی شدید در طول روز
- پریدن از خواب با احساس خفگی
- تعریق شبانه
- دندان قروچه در خواب
- افزایش وزن بدون دلیل
- تحریکپذیری
- عدم تمرکز هنگام بیداری
- سوزش سردل
- کاهش میل جنسی
- اختلال در نعوظ
- خرناس کشیدن در خواب
علت آپنه خواب چیست؟
متخصصان معتقدند فاکتورهای مختلفی مانند شل شدن عضلات گلو در خواب، گرفتگی بینی، تجمع چربی در اطراف گردن و مجاری تنفسی به دلیل اضافه وزن، وجود یک مشکل اساسی در سیستم عصبی بدن، ساختار آناتومی خاص مثل لوزههای بزرگ، فک عقب رفته، زبان بزرگ یا ضخامت بیش از حد سقف دهان میتوانند موجب بسته شدن موقتی راه هوایی فوقانی هنگام خواب شوند.
عواملی که میتوانند این فاکتورها را تحریک کنند، عبارتاند از:
- اضافه وزن شدید
- آلرژی و سرماخوردگی
- ژنتیک
- یائسگی در بانوان
- بیماری تیروئید
- نارسایی کلیوی یا قلبی
- مصرف داروهای ضد درد و آرامبخش
- مصرف مداوم الکل و مواد افیونی
- بزرگی بیش از حد و تورم لوزه
- سیگار کشیدن
- افزایش سن
- دیابت نوع ۲
- فشار خون بالا
- سندرم تخمدان پلیکیستیک
- آسم
- مشکلات هورمونی
دکتر مهسا موسوی، فوق تخصص بیماری های ریه و آسم
دارای بورد فوق تخصصی، عضو انجمن متخصصان ریه اتحادیه اروپا و ایران
لازم به ذکر است که خدمات اسپیرومتری، برونکوسکوپی، تست خواب و توراسنتز مایع پلور(کشیدن آب ریه) توسط پزشک انجام میشود
جهت هماهنگی با مطب تماس بگیرید
آدرس مطب : مشهد- میدان ده دی-خیابان رازی غربی- بین راضی 8 و 10- ساختمان پزشکان آریا – مطب دکتر مهسا موسوی
شماره تماس : 38584681-051