برونشیت ریه (bronchitis) چیست؟
برونشیت که با نام نایژه آماس نیز شناخته میشود، التهاب نایژهها در شش انسان است که در اثر تورم نای یا نایژهها بروز میدهد.
میتوان گفت برونشیت عفونت مجاری اصلی تنفسی ریه ها یا همان برونشها است که باعث تحریک و التهاب آنها نیز میگردد. باکتری یا ویروسها توسط عواملی نظیر سیگار کشیدن یا تنفس هوای آلوده به داخل ششها هدایت شده و باعث بروز عفونت در شش میگردند.
از آنجا که این بیماری یک بیماری ویروسی تلقی میشود، بیشتر از طریق ارتباط با فرد ناقل منتقل میشود. گاهی نیز ممکن است که تنفس هوای آلوده علت بروز این بیماری باشد.
برونشیت به دو دستهی
- حاد
- مزمن تقسیم میشود.
آیا بیماری برونشیت مزمن قابل درمان است؟
برونشیت حاد عموما زمانی اتفاق میافتد که فرد به بیماری سرما خوردگی یا عفونت تنفسی مبتلا باشد. برونشیت حاد یک بیماری بسیار جدی است که باعث بروز سوزش مداوم در ششها میشود. برونشیت مزمن نیز باعث انسداد ریه میگردد که حتما نیازمند مراجعه به پزشک میباشد.
در ادامهی این مقاله به بررسی تخصصی انواع این بیماری میپردازیم.
انواع بیماری برونشیت
- برونشیت حاد چیست؟
برونشیت حاد، عفونت مجاری هوایی است. لولههایی که هوا را به ریههای انسان منتقل میکنند، مجاری هوایی را میسازند. هنگامی که مجاری هوایی آلوده میگردند، متورم شده و مخاط ایجاد میکنند که همین امر باعث میشود نفس کشیدن برای فرد مبتلا دشوار و سخت شود.
تفاوت اصلی میان برونشیت حاد و مزمن این است که برونشیت حاد ممکن است برای مدت کوتاهی فرد را بیمار کند (چند هفته یا کمتر) اما برونشیت مزمن میتواند طولانی مدت و مکرر باشد و در اثر مصرف سیگار ایجاد گردد.
علائم بیماری برونشیت حاد چیست؟
- گلو درد
- احتقان قفسه سینه
- سرفه با خلط سبز یا زرد
- تب و لرز
- تنگی نفس
- بدن درد
چه عواملی باعث بروز بیماری برونشیت حاد میشوند؟
برونشیت حاد معمولا توسط ویروسهایی که به پوشش مجاری هوایی حمله و باعث بروز عفونت در آنها میشوند ایجاد میگردد. زمانی که این ویروس وارد بدن میشود، بدن در برابر این ویروسها مقاومت میکند و سعی میکند که با آنها مبارزه کند، به همین علت تورم بیشتری رخ میدهد و مایع مخاطی بیشتری تولید میگردد. این مبارزه تا زمانی که بدن ویروس را نابود کند و پوشش مجاری هوایی آسیب دیده را التیام بخشد به طول میانجامد.
در بسیاری از موارد ویروسهای مشابه سرماخوردگی عامل ایجاد و بروز بیماری برونشیت حاد هستند. طبق تحقیقاتی که دربارهی این بیماری انجام شده است، خیلی به ندرت عفونتهای ناشی از قارچها باعث ایجاد برونشیت حاد میشوند. از دیگر عاملی که باعث ایجاد بیماری برونشیت میشوند عبارتند از: قرار گرفتن در معرض محرکهایی نظیر دود، گرد و غبار و آلایندههای موجود در هوا.
افراد چگونه به بیماری برونشیت حاد مبتلا میشوند؟
- ویروسهای عامل ایجاد بیماری برونشیت حاد، از طریق سرفه کردن در هوا یا روی سطوح پخش میشوند.
- در صورتی که فرد این ویروس را تنفس کند این ویروس وارد بدن میشود.
- همچنین اگر سطح یا فرد آلوده را لمس کرده و با دست خود چشم، دهان یا بینی خود را لمس کنید به راحتی این ویروس را دریافت میکنید.
- در صورتی که سیگار مصرف میکنید یا در معرض دودهای آلوده مانند دود کارخانجات هستید، احتمال ابتلای شما به برونشیت حاد افزایش مییابد و ممکن است در صورت ابتلا برای مدت طولانیتری گرفتار این بیماری باشید.
در برخی از موارد دیده میشود افرادی که به بیماری ریفلاکس معده دچار هستند، اسید معده به مجاری هوایی میرسد و آنها را به بیماری برونشیت ریه مبتلا میکند.
چگونه بیماری برونشیت حاد درمان میشود؟
در بسیاری از موارد بیماری برونشیت حاد خود به خود درمان میشود.
- برای درمان این بیماری بهتر است در خانه استراحت کنید.
- از نوشیدن مایعات حاوی کافئین پرهیز کنید و رطوبت محیط را افزایش دهید.
- اکثر مسکنهایی که بدون نسخه تجویز میشوند میتوانند درد، التهاب و تب را کاهش دهند. بسیاری از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مانند ایبوپروفن، آسپرین و ناپروکسن میتوانند به کاهش درد و التهاب کمک کنند.
- در صورتی که سرفه شما خشک است (بدون خلط) بهتر است که از مهارکنندههای سرفه استفاده کنید اما اگر سرفهی شما همراه با خلط است از داروهای مهارکننده استفاده نکنید. این نوع سرفهها به بدن کمک میکند تا موکوس (مایع مخاطی یا خلط) سریعتر از مجاری هوایی پاک گردند.
- توجه داشته باشید که داروهای ضد سرفه یا مهارکنندهی سرفه برای درمان برونشیت در کودکان کمتر از ۴ سال و درمان برونشیت در نوزادان توصیه نمیشود.
- همانطور که گفته شد، برونشیت حاد یک بیماری ویروسی است به همین دلیل مصرف آنتی بیوتیک به درمان این بیماری کمکی نمیکند. اما در صورتی که دکتر تشخیص دهد که برونشیت شما از طریق باکتری ایجاد شده ممکن است برای شما آنتی بیوتیک تجویز نماید.
- در برخی از افراد که به بیماری برونشیت حاد مبتلا هستند نیازمند داروهای آسم هستند.
- در صورتی که قفسهی سینهی شما هنگام تنفس خس خس میکند ممکن است نیازمند داروهای آسم باشید. داروهای آسم به باز شدن مجاری هوایی کمک میکنند و مخاط موجود در لولهها را پاک میکنند و در درمان و بهبود بیماری شما بسیار موثر هستند.
چگونه خود را ابتلای مجدد به بیماری برونشیت حاد حفظ کنیم؟
از بهترین راههای پیشگیری از ابتلای مجدد به بیماری برونشیت حاد، شستن مداوم دستها میباشد. با شستن دستها ویروس قبل از ورود به بدن کشته شده و از بین میروند. در صورتی که سیگار میکشید سعی کنید به مرور زمان آن را ترک نمایید.
سیگار باعث میشود فرآیند التیام و بهبود کند شود و شما برای مدت طولانیتری مبتلا باشید، همچنین سیگار با ضعیف کردن ششها میتواند از دیگر عوامل ابتلای دوباره به بیماری برونشیت حاد باشد.
- برونشیت مزمن چیست؟
همانطور که گفته شد برونشیت مزمن تفاوت چشمگیری با برونشیت حاد ندارد. این بیماری باعث التهاب نایژهها میشود. از راههای تشخیص این بیماری میتوان به مدت زمان ابتلا به التهاب نایژهها اشاره کرد. هر فرد ممکن است به مدت دو سال پی در پی و هر سال به مدت سه ماه به این بیماری مبتلا شود.
علائم برونشیت مزمن چیست؟
- سرفههای مکرر
- سرفههای خلط دار
- تنفس سطحی
- دفع خلط فراوان
- تنگی نفس
چه عواملی باعث ایجاد بیماری برونشیت مزمن میشوند؟
در برونشیت مزمن، لولههای نایژهای بدون حضور عفونت فعال و به صورت مزمن ملتهب و تخریب میگردند. در برخی بیماران به دلیل کمبود مادرزادی آنزیم آلفا آنتی تریپسین ممکن است بیماری برونشیت ایجاد گردد و بدن فرد را درگیر نماید.
برخی از مشاغل مانند پلاستیک سازی و محیط دارای آزبست نیز میتوانند فرد را به بیماری برونشیت مزمن مبتلا نمایند. در اکثر موارد دیده میشود که علت بروز این بیماری مصرف سیگار است. در فصول سرد سال بیماری برونشیت مزمن با دفع خلط فراوان دیده میشود و ممکن است در تمام سال علائم این بیماری در بدن فرد مشاهده شود.
دکتر مهسا موسوی، فوق تخصص بیماری های ریه و آسم
دارای بورد فوق تخصصی، عضو انجمن متخصصان ریه اتحادیه اروپا و ایران
لازم به ذکر است که خدمات اسپیرومتری، برونکوسکوپی، تست خواب و توراسنتز مایع پلور(کشیدن آب ریه) توسط پزشک انجام میشود
جهت هماهنگی با مطب تماس بگیرید
آدرس مطب : مشهد- میدان ده دی-خیابان رازی غربی- بین راضی 8 و 10- ساختمان پزشکان آریا – مطب دکتر مهسا موسوی
شماره تماس : 38584681-051