تنگی نفس： از آسم و COPD تا آمبولی ریه
تنگی نفس چیست؟
فهرست موضوعات
تنگی نفس یا دیسپنه (Dyspnea) احساس ناخوشایند دشواری در تنفس است که می‌تواند از فعالیت‌های سبک تا استراحت کامل متغیر باشد. این علامت یکی از شایع‌ترین دلایل مراجعه به پزشکان عمومی و متخصصان ریه است و طیف گسترده‌ای از بیماری‌های خوش‌خیم تا تهدیدکننده حیات را شامل میشود .
علل ریوی تنگی نفس
آسم
در آسم، التهاب و اسپاسم راه‌های هوایی باعث تنگی نفس متناوب همراه با خس‌خس سینه میشود. تنگی نفس آسمی معمولاً با محرک‌های خاص (آلرژن، هوای سرد، ورزش) تحریک میشود و با درمان گشادکننده برونش بهبود می‌یابد .
بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD)
COPD شامل برونشیت مزمن و آمفیزم است و با تنگی نفس پیشرونده در فعالیت مشخص میشود. سابقه سیگار کشیدن طولانی‌مدت مهم‌ترین عامل خطر است. بر اساس آمار ایران، شیوع COPD در بزرگسالان حدود ۴ درصد گزارش شده است .
آمبولی ریه
آمبولی ریه یک وضعیت اورژانسی است که در آن لخته خون (معمولاً از پاها) به شریان‌های ریوی می‌رود و جریان خون را مسدود می‌کند. تنگی نفس ناگهانی همراه با درد قفسه سینه، تسریع ضربان قلب و در موارد شدید افت فشار خون از علائم کلاسیک آن هستند. این وضعیت نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارد .
سایر علل ریوی
-
پنوموتوراکس (ریوی فروپاشیده): تنگی نفس ناگهانی همراه با درد تیز قفسه سینه.
-
بیماری‌های بینابینی ریه: تنگی نفس پیشرونده در فعالیت که به تدریج در استراحت نیز بروز می‌کند.
-
پلورال افیوژن: تجمع مایع در فضای پلور که تنفس را دشوار می‌کند.
علل غیرریوی که نباید نادیده گرفت
تنگی نفس همیشه منشأ ریوی ندارد. نارسایی قلبی یکی از مهم‌ترین علل غیرریوی است که با تنگی نفس دراز کشیدن (ارتوپنه) و تنگی نفس شبانه حمله‌ای مشخص میشود. کم‌خونی نیز با کاهش ظرفیت حمل اکسیژن خون، می‌تواند تنگی نفس ایجاد کند .
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
تنگی نفس در شرایط زیر یک اورژانس پزشکی است:
-
شروع ناگهانی و شدید
-
همراه با درد قفسه سینه یا فشار
-
همراه با سیانوز (کبودی لب‌ها یا ناخن‌ها)
-
همراه با تب بالا و لرز
-
همراه با تورم یک‌طرفه پا (احتمال ترومبوز ورید عمقی)
رویکرد تشخیصی
ارزیابی تنگی نفس شامل شرح حال دقیق (شروع، مدت، عوامل تشدیدکننده و تسکین‌دهنده)، معاینه فیزیکی، اسپیرومتری، اکسیژن‌سنجی خون و در صورت لزوم تصویربرداری قفسه سینه است. تشخیص افتراقی دقیق توسط فوق تخصص ریه می‌تواند از انجام آزمایش‌های غیرضروری و تأخیر در درمان جلوگیری کند.
سخن پایانی
تنگی نفس یک علامت هشدار است که هرگز نباید نادیده گرفته شود. تشخیص زودهنگام علت زمینه‌ای، کلید درمان مؤثر و پیشگیری از عوارض جدی است.
برای ارزیابی تخصصی تنگی نفس، با مطب دکتر مهسا موسوی، فوق تخصص ریه، تماس بگیرید.
دکتر مهسا موسوی، فوق تخصص بیماری های ریه و آسم
دارای بورد فوق تخصصی، عضو انجمن متخصصان ریه اتحادیه اروپا و ایران
لازم به ذکر است که خدمات اسپیرومتری، برونکوسکوپی، تست خواب و توراسنتز مایع پلور(کشیدن آب ریه) توسط پزشک انجام میشود
جهت هماهنگی با مطب تماس بگیرید
آدرس مطب : مشهد- میدان ده دی-خیابان رازی غربی- بین راضی 8 و 10- ساختمان پزشکان آریا – مطب دکتر مهسا موسوی
شماره تماس : 38584681-051