COPD یا بیماری انسداد مزمن ریوی؛ علائم و عوامل خطر

بیماری انسداد مزمن ریوی (Chronic Obstructive Pulmonary Disease) یک بیماری التهابی مزمن ریه است که با محدودیت جریان هوا و تنگی نفس پیشرونده مشخص می‌شود. COPD شامل دو شرایط اصلی است: برونشیت مزمن (سرفه مزمن همراه با خلط) و آمفیزم (تخریب آلوئول‌های ریوی). بسیاری از بیماران هر دو شرایط را همزمان دارند .

آمار COPD در ایران

بر اساس گزارش انجمن علمی متخصصین ریه ایران، شیوع COPD در بالغین کشور حدود ۴ درصد است. این آمار در کنار شیوع ۱۰ درصدی آسم در بالغین، نشان‌دهنده بار قابل توجه بیماری‌های مزمن تنفسی در ایران است .

علائم هشداردهنده COPD

COPD یک بیماری پیشرونده است که در مراحل اولیه ممکن است علائم خفیفی داشته باشد. شایع‌ترین علائم عبارتند از:

• تنگی نفس: ابتدا در فعالیت‌های شدید، سپس در فعالیت‌های روزمره و در مراحل پیشرفته در استراحت.

• سرفه مزمن: اغلب همراه با خلط، به ویژه در صبح‌ها.

• خس‌خس سینه و احساس فشار در قفسه سینه.

• کاهش وزن و کاهش توده عضلانی در مراحل پیشرفته.

• عفونت‌های مکرر تنفسی.

در مراحل پیشرفته، بیماران ممکن است دچار سیانوز (کبودی پوست به دلیل کمبود اکسیژن)، تورمی پاها (به دلیل درگیری قلب راست) و سردردهای صبحگاهی (به دلیل افزایش دی‌اکسید کربن) شوند .

عوامل خطر اصلی

۱. مصرف سیگار

مهم‌ترین عامل خطر COPD است. خطر ابتلا با تعداد سال‌های مصرف و تعداد پاکت‌های روزانه رابطه مستقیم دارد.

۲. مواجهه شغلی

قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض گرد و غبار، بخارات شیمیایی و آلاینده‌های صنعتی.

۳. آلودگی هوا

شواهد نشان می‌دهند که مواجهه طولانی‌مدت با آلودگی هوا (ذرات معلق PM2.5، دی‌اکسید نیتروژن) خطر ابتلا به COPD را افزایش می‌دهد . در ایران، گزارش‌ها حاکی از آن است که غلظت آلاینده‌های هوای تهران گاهی نزدیک به ۳۰ برابر حد مجاز است .

۴. سابقه خانوادگی و نقص آنزیم آلفا-۱ آنتی‌تریپسین

در موارد نادر، نقص ژنتیکی می‌تواند منجر به آمفیزم زودرس شود.

تشخیص COPD

تشخیص COPD بر اساس ترکیب علائم بالینی، سابقه مواجهه با عوامل خطر و اسپیرومتری (تست عملکرد ریه) انجام می‌شود. اسپیرومتری نشان‌دهنده انسداد جریان هوای برگشت‌ناپذیر است. تصویربرداری قفسه سینه ممکن است برای رد سایر تشخیص‌ها و ارزیابی آمفیزم استفاده شود .

چه زمانی به فوق تخصص ریه مراجعه کنیم؟

اگر سرفه مزمن همراه با خلط دارید، در فعالیت‌های روزمره دچار تنگی نفس می‌شوید، یا سابقه سیگار کشیدن طولانی‌مدت دارید، ارزیابی توسط فوق تخصص ریه توصیه می‌شود. تشخیص زودهنگام COPD می‌تواند سرعت پیشرفت بیماری را کاهش دهد و کیفیت زندگی را بهبود بخشد.

سخن پایانی

COPD یک بیماری قابل پیشگیری و قابل کنترل است. ترک سیگار مهم‌ترین اقدامی است که یک فرد سیگاری می‌تواند برای حفظ سلامت ریه‌های خود انجام دهد.

 

 

دکتر مهسا موسوی، فوق تخصص بیماری های ریه و آسم

دارای بورد فوق تخصصی، عضو انجمن متخصصان ریه اتحادیه اروپا و ایران

لازم به ذکر است که خدمات اسپیرومتری، برونکوسکوپی، تست خواب و توراسنتز مایع پلور(کشیدن آب ریه) توسط پزشک انجام میشود

جهت هماهنگی با مطب تماس بگیرید

آدرس مطب : مشهد- میدان ده دی-خیابان رازی غربی- بین راضی 8 و 10- ساختمان پزشکان آریا – مطب دکتر مهسا موسوی

شماره تماس : 38584681-051